Tarih:

Paylaş:

Rusya-Ukrayna Savaşı Bağlamında Yunanistan’ın Enerji Hamleleri

Benzer İçerikler

This post is also available in: English Русский

Rusya’nın 24 Şubat 2022 tarihinde Ukrayna’ya yönelik başlattığı “özel askeri operasyon”, Avrupa’yı en çok enerji alanında sarsmıştır. Zira Avrupa Birliği’ndeki (AB) çoğu ülkenin yıllardır enerji bakımından Rus doğalgazına bağımlı olmaları, üye devletleri içinden çıkılması zor bir durumla karşı karşıya bırakmıştır.

Rusya’nın Ukrayna’ya müdahale etmesinin ardından AB, Moskova’ya olan doğalgaz bağımlılığının kendi “yumuşak karnını” oluşturduğu gerçeğiyle yüzleşmiştir. Kremlin ise AB’nin doğalgaz konusunda kendisine olan bağımlılığını bildiği için bunu bir “şantaj malzemesi” olarak kullanmış ve kullanmaya devam etmektedir.

AB içerisinde Rus doğalgazına en çok bel bağlayan ülkelerden biri olan Yunanistan, 2021 yılında  doğalgaz ihtiyacının %40’ını Rusya’dan karşılarken; bunun %70’inden ise elektrik üretiminde yararlanmıştır.[1] Bu açıdan Yunanistan’ın Rus doğalgazından aniden vazgeçmesi ya da yerine hızlı bir şekilde alternatif bulması, en azından kısa vadede mümkün görünmemektedir.

Tüm bunlarla birlikte Yunanistan, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın ardından Rus doğalgazına olan bağımlılığını azaltma yönünde faaliyetler yürütmüştür. Bunun en önemli örneklerinden biri de Yunanistan’ın Sıvılaştırılmış Doğalgaz (LNG) seçeneğine yönelmesidir. Atina, 2022 yılının Mayıs ayında Dedeağaç’ta LNG terminali kurulması projesini başlatmıştır. Söz konusu terminalin 2023 yılının Kasım ayında hazır hâle gelmesi beklenmektedir.[2] Ancak belirtilen tarih göz önünde bulundurulduğunda, önümüzdeki aylar için Rus doğalgazının yerini alması olası değildir. Dolayısıyla Yunanistan’da kış aylarının zor geçeceği öngörülebilir.

Özellikle de Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik müdahalesinin ardından Yunanistan, kendisini enerji konusunda bir transit merkezi olarak ön plana çıkarmaya çalışmaktadır. Nitekim 2022 yılının Temmuz ayında Yunanistan ile Bulgaristan arasında Yunanistan-Bulgaristan Ara Bağlantı Doğalgaz Boru Hattı’nın açılışı yapılmıştır. Yunanistan Başbakanı Kriakos Miçotakis, söz konusu açılışta, “Bu sadece bir doğalgaz boru hattı değil; çok önemli bir Güney-Kuzey enerji köprüsüdür.” demiştir.[3] Böylece Azerbaycan doğalgazı, Yunanistan üzerinden Bulgaristan’a taşınacaktır. Dolayısıyla Yunanistan’ın ilerleyen dönemde AB’nin enerji bağımlılığını azaltma konusunda kendisini bir merkez olarak ön plana çıkarması da kolaylaşacaktır.

Hatırlanacağı üzere, 2022 yılının Temmuz ayında Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed Bin Selman, Atina’yı ziyaret etmiştir. Bu ziyaret, Veliaht Prens’in 2018 yılından sonra bir AB ülkesine yaptığı ilk resmi ziyaret olması bakımından dikkat çekicidir. Dahası ziyaret vesilesiyle iki ülke, Avrupa ve Asya’yı birbirine bağlayacak denizaltı veri kablosunun hayata geçirilmesi konusunda da anlaşmıştır.[4] Suudi Arabistan ve Bulgaristan örneklerinden görüleceği üzere Yunanistan, mevzubahis projelerle dünyaya kendisini bir enerji köprüsü olarak sunmaya çalışmaktadır.

Tahmin edileceği gibi, Yunanistan Başbakanı Miçotakis’in 2022 senesinin Ağustos ayında Katar’a yaptığı ziyaretteki görüşmelerin ana gündem maddesini de enerji oluşturmuştur. Miçotakis, Yunanistan’ın bölgedeki stratejik konumu ve altyapısı sayesinde Katar ile Avrupa arasında bir köprü görevi üstlenebileceğini ve ülkesinin Dedeağaç üzerinden Avrupa pazarına enerji ulaştırılması konusunda bir giriş noktası olarak hizmet edebileceğini dile getirmiştir.[5]

Yunanistan Başbakanı’nın Dedeağaç’la ilgili açıklamasının üzerinde durulması gerekmektedir. Dedeağaç, son zamanlarda Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) askeri varlığını arttırdığı yer olarak gündeme gelmektedir. Ancak Yunanistan, Dedeağaç’ı çok yönlü bir şekilde kullanmak istemektedir. Zaten bu amaç doğrultusunda Dedeağaç’ta LNG santrali projesini başlatmıştır. Dolayısıyla Dedeağaç, Yunanistan için yalnız askeri boyutta değil; ekonomi ve enerji alanlarında da güç kazandıracak bir yer haline getirilmek istenmektedir. Atina yönetimi açısından Dedeağaç’a yönelik enerji yatırımları ve ABD’nin askeri varlığı, ülkenin jeostratejik önemini arttıracak gelişmelerdir.

Öte yandan 4 Eylül 2022 tarihinde Yunan halkını ısınma konusunda alternatif yollar aramaya çağıran Yunanistan Kalkınma ve Yatırım Bakanı Adonis Georgiadis, yaklaşan kış aylarının İkinci Dünya Savaşı’nda Nazilerin işgali nedeniyle ülkenin kıtlık yaşadığı 1942 yılınki süreçten çok daha kötü olacağı uyarısında bulunmuştur.[6] Yani Rusya-Ukrayna Savaşı, Avrupa ve Yunanistan adına sarsıcı bir etki yaratmıştır. Bu durum, Georgiadis’in açıklamalarından da anlaşılmaktadır.

Savaş, genelde Avrupa’nın ve özelde de Yunanistan’ın çaresizliğini gözler önüne sermektedir. Ayrıca enerji güvenliğini sağlayamayan ve bir devlete enerji konusunda bağımlı kalan ülkelerin ve uluslararası örgütlerin ne kadar zor durumda kaldıklarını da ortaya koymaktadır. Dolayısıyla Avrupa’yı ve Yunanistan’ı zor bir kış beklemektedir ve kışın şiddetine göre, AB’nin Rusya’ya olan tavrını yumuşatabilme ihtimali de vardır.   

Sonuç olarak her ne kadar Yunanistan, enerji güvenliğini sağlama konusunda çeşitli adımlar atsa da bunların çoğu, Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında gerçekleşmiştir. Yani Atina’nın enerji güvenliğini sağlama hususunda attığı adımlardan olumlu sonuçlar alabilmesi için belli bir zaman gerekmektedir. Tüm bunların yanı sıra Yunanistan gerek Çin’le gerekse de Körfez ülkeleriyle kurduğu ilişkilerde kendisini Asya ile Avrupa arasında bir köprü olarak sunmaya çalışmaktadır. Bu nedenle Miçotakis’in muhataplarıyla yapacağı görüşmelerde, ülkenin bir “bağlantı noktası” işlevi gördüğünü gündeme getirmeye devam edeceği öne sürülebilir.


[1] “Greece Can Cope with Possible Russian Gas Disruptions Thanks To LNG-Minister”, Reuters, https://www.reuters.com/article/ukraine-crisis-greece-energy-idUSL8N2YL335, (Erişim Tarihi: 05.09.2022).

[2] Harry Aposporis, “Launch of works on Alexandroupolis LNG terminal in Greece”, Balkan Green Energy News, https://balkangreenenergynews.com/launch-of-works-on-alexandroupolis-lng-terminal-in-greece-heralds-reduced-dependence-on-russian-gas-for-the-balkans/, (Erişim Tarihi: 05.09.2022).

[3] “New Pipeline from Greece to Bulgaria Offsets Russian Gas Cut”, Associated Press, https://apnews.com/article/russia-ukraine-greece-bulgaria-moscow-20079c6a7092ac12340569fe776e9f6b ,  (Erişim Tarihi: 05.09.2022).

[4] “Saudi Crown Prince to Visit Greece to Sign Energy, Telecoms Deals”, Reuters, https://www.reuters.com/markets/deals/saudi-crown-prince-visit-greece-sign-energy-telecoms-deals-2022-07-22/, (Erişim Tarihi: 05.09.2022).

[5] Tasos Kokkinidis, “Energy Dominates Talks Between Greek PM and Emir of Qatar”, Greek Reporter, https://greekreporter.com/2022/08/22/energy-dominates-talks-greek-pm-emir-qatar/, (Erişim Tarihi: 05.09.2022).

[6] “Minister Urges Greeks to Seek Alternative Heating Ways”, Keep Talking Greece, https://www.keeptalkinggreece.com/2022/09/04/greece-atlernative-heating-ways-minister-poll/ , (Erişim Tarihi: 06.09.2022).

Cemal Ege ÖZKAN
Cemal Ege Özkan, 2019 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nden mezun olmuştur. Yüksek lisans derecesini, 2022 senesinde aynı üniversitenin Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Anabilim Dalı’nda hazırladığı “Türk Siyasi Hayatında Selim Rauf Sarper ve Faaliyetleri” başlıklı teziyle almıştır. Hâlihazırda aynı enstitüde doktora eğitimine devam etmektedir. 2020-2021 yılları arasında Türk Tarih Kurumu Yüksek Lisans Bursiyeri olan Özkan, iyi derecede İngilizce bilmektedir.