Avustralya ve Yeni Zelanda liderleri, son zamanlarda daha yakın savunma bağları arayışındalardır. Bu bağlamda da AUKUS ortaklığı aracılığıyla Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Birleşik Krallık’la ileri askeri teknolojileri paylaşmayı düşünmektedirler.[1]
Yeni Zelanda Başbakanı Christopher Luxon, 2023 yılının Ekim ayında yapılan seçimlerin ardından koalisyon hükümetini oluşturmuş ve hemen ardından yurtdışındaki ilk ziyaretini komşusu Avustralya’ya gerçekleştirmiştir. Sidney’deki görüşmesinde mevkidaşı Anthony Albanese ile bir araya gelen Luxon, iki ülkenin savunma planlarını “hizalamak ve koordine etmek” için 2024 yılının başlarında savunma ve dışişleri bakanları düzeyinde görüşmeler yapacaklarını söylemiştir.[2]
Luxon, şu ifadeleri kullanmıştır:[3]
“Zorlu ve karmaşık bir dünyayla karşı karşıya olduğumuzun farkındayız. Önemli müttefikimiz Avustralya’yla olan yakın güvenlik ve savunma ilişkileri, Yeni Zelanda için temel bir unsurdur. Yeni Zelanda, ittifakın ağırlığını kendi payına düşen şekilde taşıma konusunda kararlı ve bu ittifakın ortak çıkarlarımızı ve ortak değerlerimizi ilerletmeye devam etmesini istiyorum”
AUKUS anlaşması çerçevesinde ABD ve Birleşik Krallık, Çin’in bölgedeki artan askeri varlığına karşı nükleer teknolojiyle çalışan denizaltı filosu temin etmeyi kabul etmişlerdir. Luxon, Yeni Zelanda’nın AUKUS Sütun 2’ye (AUKUS Pillar 2) katılmayı düşündüğünü ve bu çerçevede üç ortak arasında yapay zeka, elektronik harp ve hipersonik gibi gelişmiş askeri yetenekleri geliştirmeyi ve paylaşmayı taahhüt ettiğini söylemiştir. “Bu konuda gelecek yıl boyunca ayrıntılara inip fırsatları değerlendirmeye çalışacağız.” diyen Luxon, “AUKUS, bölgede istikrar ve barışa sahip olduğumuzdan emin olmak için çok önemli bir unsurdur” demiştir.[4]
Albanese, özellikle karşılıklı uyumluluk konusunda, iki ülkenin orduları arasında daha büyük işbirliği fırsatları olduğunu söylemiştir. “Ne kadar çok işbirliği yaparsak, her iki ülke için de o kadar iyi olur.” diyen Albanese, “1984 yılından bu yana limanlarımızda nükleer enerjili gemilere izin vermiyoruz. Ülkemizin nükleer enerji kullanılmayan statüsü müzakere edilemez.” diye eklemiştir.[5]
Avustralya ve Yeni Zelanda liderlerinin AUKUS ortaklığı çerçevesinde savunma bağlarını güçlendirmeyi planladıkları ve Yeni Zelanda’nın ileri askeri teknolojileri paylaşmaya ilgi gösterdiği söylenebilir.
Luxon’un açıklamalarına göre Yeni Zelanda, AUKUS Sütun 2’ye gelişmiş askeri yeteneklerin geliştirilmesi ve paylaşılması noktasında katılmayı düşünmektedir. Bu bağlamda, yapay zeka, elektronik harp ve hipersonik teknolojilerin paylaşılması gibi alanlarda potansiyel bir işbirliği söz konusudur.
Sonuç olarak Avustralya ve Yeni Zelanda arasındaki savunma ilişkilerinin önemi ortadadır. Yeni Zelanda, artık AUKUS ortaklığına ilgi duymaktadır. Ayrıca söz konusu durum Yeni Zelanda’nın nükleer enerji politikası gibi ulusal duruşlarının dikkate alınması gerektiğini göstermektedir. Bu durum, bölgesel güvenliğin ve işbirliğinin karmaşıklığına dair geniş bir perspektif sunmaktadır.
[1] “Australia and New Zealand Leaders Seek Closer Defense Ties”, Associated Press News, https://apnews.com/article/australia-new-zealand-aukus-loxon-albanese-6075738f5bca35319d63761de9ab040e, (Erişim Tarihi: 20.12.2023).
[2] Aynı yer.
[3] Aynı yer.
[4] Aynı yer.
[5] Aynı yer.
