Avustralya’da 14 Ekim 2023 tarihinde bir referandum yapılacaktır. Bu referandumda “Yerli Sesi” olarak isimlendirilen bir yasa tasarısı oylanacaktır.[1] Avustralyalı yetkililer 21 Eylül 2023 tarihinde yaptığı açıklamada anayasa değişikliği için ilk oylamaların kısa süre içerisinde başlayacağını ve yerlileri savunan bir organ oluşturacak referanduma rekor sayıda Avustralyalının oy vermek için kaydolduğunu söylemiştir.[2] Katılım oranının %97 olacağı tahmin edilmektedir.[3]
Bu, Avustralya’da bugüne kadar gerçekleşen seçimlerdeki en yüksek katılım oranını ifade etmektedir. Bu durum Avustralya’da oy vermenin zorunlu olması bağlamında da okunabilir. Söz konusu referandumda 17 milyon 676 bin 347 kişinin oy vermesi beklenmektedir.[4] Avustralya Seçim Komisyonu Başkanı Tom Rogers, bu durumla alakalı şu açıklamayı yapmıştır:[5]
“İnsanların etkinliğe ilgi duyması ve etkinliğe medyada çok fazla yer verilmesi gibi bir faktör var. Kayıt olma ve katılma olasılıkları oldukça yüksek”
14 Ekim 2023 tarihinde yapılacak referandum; Avustralya Anayasası’nda değişiklik yapılmasını ve Parlamento’ya “Yerlilerin Sesi” adlı grubun dahil etmesini hedeflemektedir. Bu grup, hükümete ve yasa koyuculara ülkenin en dezavantajlı etnik azınlığının yaşamlarını etkileyen politikalar konusunda tavsiyelerde bulunacak bir grup yerli temsilciden oluşacaktır.
Bu referandum, 1999 yılından bu yana yapılan ilk halk oylaması olacaktır. Öte yandan Avustralya’da 1977 yılından bu yana ise olumlu sonuçlanan bir referandum yapılmamıştır.[6] Rogers, referandumları ve federal seçimleri yöneten Avustralya Seçim Komisyonu personelinin maruz kaldığı çevrimiçi tehditlerden endişe duyduğunu söylemiş ve şu ifadeleri kullanmıştır:[7]
“Bu, Avustralya tarihindeki ilk sosyal medya referandumudur. Avustralya Seçim Komisyonu’na karşı kesinlikle daha önce gördüğümüzden daha fazla tehdit gördük ki bunun açıkçası bir rezalet olduğunu düşünüyorum. Oy sistemlerinde hile olduğuna dair çılgın komplo teorileri üretiyorlar. Söyledikleri her şeye derinden inanıyorlar. Bu yüzden bizim işimiz, gerçeklerin ne olduğuna dair doğru bilgileri ortaya koymaktır.”
Bunların yanı sıra Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, anketlerin Avustralya’nın yerli nüfusunun (Aborjinler ve Torres Boğazı Adalıları) %80’inden fazlasının referandumla ilgili olumlu düşündüğünü göstermesi nedeniyle insanları “evet” oyu vermeye çağırmıştır. Konuyla ilgili Albanese, şu ifadeleri kullanmıştır:[8]
“Alternatif konusunda çok açık olalım. Çünkü ‘hayır’ oyu vermek bizi hiçbir yere götürmez. Bu hiçbir şeyin değişmeyeceği anlamına geliyor. Hayır oyu vermek, ilerlemek için önemli bir fırsatın kapısını kapatır. Bugün söylüyorum, anayasal tanınmaya kapıyı kapatmayın. Daha iyi sonuçlar almak için toplulukları dinlemeye kapıyı kapatmayın. Aborjinlerden ve Torres Boğazı Adalılarından gelen bir fikre kapıyı kapatmayın ve kapıyı gelecek nesil Avustralyalı Yerlilere kapatmayın. ‘Evet’ oyu verin”
Avustralya’nın Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nün (NATO) önemli müttefiklerinden biri olduğu bilinmektedir. Zira hem ABD, Birleşik Krallık ve Avustralya ortaklığıyla oluşturulan AUKUS Paktı’nda[9] hem ABD, Hindistan, Japonya ve Avustralya tarafından hayata geçirilen Dörtlü Güvenlik Diyaloğu’nda (QUAD)[10] hem de Avustralya, Yeni Zelanda ve ABD birlikteliğiyle kurulan ANZUS Anlaşması’nda yer alması[11] nedeniyle Kanberra yönetimi, Batı için kritik bir aktör konumundadır. Çünkü Asya-Pasifik Bölgesi’nde kurulan ve Batı temelli olan her üç oluşumda da Avustralya, ABD’yle birlikte yer alan ve değişmeyen tek aktördür.
Sonuç olarak bu durum Avustralya’yı demokrasiyi ön plana çıkaran bir ülke haline getirmektedir. Kanberra ile Batı arasındaki ilişkilerin bahse konu olan referandumla birlikte demokrasi temelli olarak daha da derinleşebileceği öne sürülebilir.
[1] “Australia Sets Date for Historic Referendum on its First Nations People”, Cable News Network World, https://edition.cnn.com/2023/08/29/australia/australia-voice-referendum-date-intl-hnk/index.html, (Erişim Tarihi: 31.08.2023).
[2] “Record Number of Australians Enroll to Vote in Referendum on Indigenous Voice to Parliament”, Associated Press News,https://apnews.com/article/australia-indigenous-voice-referendum-4f247fe0f44ab167858693e3feb5316c, (Erişim Tarihi: 21.09.2023).
[3] “Record Number of Australians Enrolled to vote in Voice Referendum”, The Sydney Morning Herald, https://www.smh.com.au/politics/federal/record-number-of-australians-enrolled-to-vote-in-voice-referendum-20230921-p5e6lf.html, (Erişim Tarihi: 21.09.2023).
[4] “Australian Electoral Commission Record Highest First Nations and Young People Voter Registration Yet”, ABC News,https://www.abc.net.au/news/2023-09-21/highest-voter-enrolment-for-first-nations-australians/102885276, (Erişim Tarihi: 21.09.2023).
[5] “Record Number of Australians Enroll to Vote in Referendum on Indigenous Voice to Parliament”, Associated Press News,https://apnews.com/article/australia-indigenous-voice-referendum-4f247fe0f44ab167858693e3feb5316c, (Erişim Tarihi: 21.09.2023).
[6] “Voice Referendum: Australia to Hold Historic Indigenous Vote in October”, British Broadcasting Corporation News, https://www.bbc.com/news/world-australia-66654327, (Erişim Tarihi: 31.08.2023).
[7] “Record Number of Australians Enroll to Vote in Referendum on Indigenous Voice to Parliament”, Associated Press News,https://apnews.com/article/australia-indigenous-voice-referendum-4f247fe0f44ab167858693e3feb5316c, (Erişim Tarihi: 21.09.2023).
[8] “Australia’s Indigenous ‘Voice’ Referendum: What You Need to Know”, Al Jazeera, https://www.aljazeera.com/news/2023/8/30/australias-vote-on-an-indigenous-voice-what-you-need-to-know, (Erişim Tarihi: 21.09.2023).
[9] “What is the Aukus Alliance and What are Its Implications?”, The Guardian, https://www.theguardian.com/politics/2021/sep/16/what-is-the-aukus-alliance-and-what-are-its-implications, (Erişim Tarihi: 03.02.2023).
[10] “Quad Members Meet in New Delhi, Assure it is not a Military Grouping or Meant to Counter China”, The Times of India, https://timesofindia.indiatimes.com/india/quad-members-meet-in-new-delhi-assure-it-is-not-a-military-grouping-or-meant-to-counter-something/articleshow/98391209.cms, (Erişim Tarihi: 31.01.2023).
[11] “The Australia, New Zealand and United States Security Treaty (ANZUS Treaty), 1951”, Office of the Historian, https://history.state.gov/milestones/1945-1952/anzus, (Erişim Tarihi: 31.01.2023).
