Asya-Pasifik, son dönemde askeri-güvenlik hamleleri ve bölgesel gerginliklerle gündeme gelmektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) ardından dünyanın en büyük ikinci ekonomisini oluşturan Çin’in bir Asya-Pasifik ülkesi olması,[1] bölgenin önemini arttırmaktadır. Dahası Çin; ABD, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) ve genel anlamda Batı’yla büyük bir mücadele içerisindedir.
Asya-Pasifik Bölgesi’nin yanı sıra küresel sistemde de yeni kutuplar inşa edilmektedir. Bu bağlamda 24 Şubat 2022 tarihinde başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı,[2] gerek Çin’in dış politikası gerekse bölgesel ve küresel dengeler açısından büyük etkiler uyandırmıştır. Bu noktada Çin Savunma Bakanı Li Şangfu, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali nedeniyle Batı’nın tecrit etmeye çalıştığı ülkelere destek amacıyla Rusya ve Belarus’u ziyaret etme kararı almıştır. Li’nin 14 Ağustos 2023 tarihinde Moskova Uluslararası Güvenlik Konferansı’nda bir konuşma yapacağı, ayrıca Rusya ve diğer ülkelerden savunma liderleriyle görüşeceği altı günlük bir gezi için yola çıktığı bildirilmiştir.[3]
Rusya’nın resmi TASS Haber Ajansı’nın bildirdiğine göre Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, “Dünyadaki çoğunluk ülkelerinin, yeni bir tür çok taraflı ortaklıkları güçlendirmek de dahil olmak üzere, Batı mekanizmaları dışında kalkınma yolları araması” konulu konferansta konuşacaktır. Öte yandan yaklaşık yüz ülkeden ve sekiz uluslararası kuruluştan temsilcilerin bu etkinliğe davet edildiği söylenmiştir.[4]
Rusya Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada ise “çok kutuplu bir dünya düzeninin kurulması koşullarında güvenliğin çeşitli yönleri ve Avrupa-Atlantik seçkinlerinin dünya hakimiyeti için saldırgan iddiaları bağlamında yapıcı uluslararası işbirliğini yeniden kurmanın yolları tartışılacak” denmiştir.[5] Öte yandan Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Wang Wenbin, Savunma Bakanlığı’nın açıklamasına atıfta bulunarak Çin ve Rus liderlerin “çeşitli konularda farklı şekillerde stratejik iletişimi sürdürdüklerini” belirtmiştir.[6] Wang aynı zamanda “İki taraf, ikili işbirliği ve ortak endişe konuları dahil olmak üzere kapsamlı konularda düzenli üst düzey görüş alışverişinde bulundu.” ifadelerini kullanmıştır.[7]
Bu bağlamda iki ülkenin de yeni dönemde Çin-Rusya kapsamlı stratejik işbirliği ortaklığını ilerletmeye devam edeceği öne sürülebilir. Zira stratejik işbirliği ortaklığı, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında 2022 senesinde Pekin’de Rusya’nın Şubat işgalinden hemen önce yayınlanan ve “sınırsız dostluk” ilan ettikleri ortak bir bildiridir.[8] Öte yandan Şi, mart ayında Moskova’yı ziyaret ederek Batılı liderlere Ukrayna’daki çatışmalar nedeniyle Rusya’yı tecrit etme çabalarının yetersiz kaldığı mesajını vermiştir.[9]
Bu noktada Li’nin söz konusu konferansa katılımı, Pekin ve Moskova’nın Batı karşıtlığı üzerinden dış politikalarını uyumlu hale getirme çabalarının birer sonucu olarak okunabilir. Dahası Rusya’nın bölgeye olan ilgisi de Moskova’nın Batı’ya Ukrayna Savaşı’nda işlerin yolunda gittiği mesajını verme çabası olduğu öne sürülebilir.
Sonuç olarak Rusya ve Çin, her ne kadar uzun vadede jeopolitik birer rakip olsalar da kısa vadede Batı karşıtlığı üzerinden ortak bir dış politika üretim süreci geçirmektedirler. Bu durum da Moskova ve Pekin arasındaki ilişkilerin olumlu seyretmesine neden olmaktadır. Batı’nın Rusya ve Çin’le yaşadığı gerilim azalmadıkça da Rusya-Çin ilişkilerinde ciddi bir bozulmanın meydana gelmeyeceği öne sürülebilir.
[1] “The World’s Largest Economies”, World Data Info, https://www.worlddata.info/largest-economies.php, (Erişim Tarihi: 15.08.2023).
[2] “Treatment of Prisoners of War and Persons hors de Combat in the Context of the Armed Attack by the Russian Federation against Ukraine”, Relief Web, https://t.ly/7M4N7, (Erişim Tarihi: 15.08.2023).
[3] “Chinese Defense Minister to Visit Russia and Belarus in Show of Support Despite West’s Objections”, Associated Press News, https://apnews.com/article/russia-china-ukraine-defense-minister-49b036d4159dfe2543ce153b9f2ed94d, (Erişim Tarihi: 15.08.2023).
[4] “Chinese Defence Minister to Visit Russia, Belarus Despite West’s Objections”, Consumer News and Business Channel Tv 18, https://www.cnbctv18.com/world/chinese-defence-minister-li-shangfu-to-visit-russia-belarus-ukraine-war-17527161.htm, (Erişim Tarihi: 15.08.2023).
[5] “Chinese Defense Minister to Visit Russia and Belarus in Show of Support Despite West’s Objections”, Associated Press News, https://apnews.com/article/russia-china-ukraine-defense-minister-49b036d4159dfe2543ce153b9f2ed94d, (Erişim Tarihi: 15.08.2023).
[6] Aynı yer.
[7] Aynı yer.
[8] “Putin and Xi Frame a New China-Russia Partnership”, The Diplomat, https://thediplomat.com/2022/02/putin-and-xi-frame-a-new-china-russia-partnership/, (Erişim Tarihi: 15.08.2023).
[9] “Russia-Ukraine War as Xi and Putin Meet, U.S. Assails ‘Diplomatic Cover’ for Crimes”, The New York Times, https://www.nytimes.com/live/2023/03/20/world/russia-ukraine-xi-putin-news, (Erişim Tarihi: 15.08.2023).
