Asya-Pasifik Bölgesi’nde Solomon Adaları ile Çin arasında artan bir yakınlaşma söz konusudur. Nitekim her iki devlet de olumlu ilişkiler geliştirmekte ve işbirliklerini ilerletmektedir. Bu kapsamda Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Solomon Adaları Başbakanı Manasseh Sogavare’nin 10 Temmuz 2023 tarihinde bir görüşme gerçekleştirdikleri ve bu toplantıda “kapsamlı stratejik ortaklık” olarak adlandırdıkları bir duyuru yaptıkları görülmüştür.[1]
Söz konusu toplantı, Pekin’de gerçekleşmiş ve Sogavare, Şi’den önce Çin Başbakanı Li Qiang’la da bir araya gelmiştir.[2] Nitekim bahse konu olan görüşmenin ardından hem Sogavare’den hem de Li’den olumlu mesajlar gelmiş ve her iki taraf da işbirliğini arttırma konusundaki arzusunu dile getirmiştir.[3]
11 Temmuz 2023 tarihinde de Pekin’de Solomon Adaları Büyükelçiliği açılmıştır. Bu büyükelçiliğin iki devletin resmi olarak diplomatik temaslara başlamasından dört yıl sonra, mevzubahis görüşmenin hemen ardından açılması oldukça mühimdir.[4]
Tüm bunların yanı sıra Solomon Adaları’nın Çin’le diplomatik temaslara başlamasından yalnızca altı ay sonra Kuşak ve Yol Girişimi’ne dahil olarak[5] söz konusu girişime en erken katılan devletlerden biri olduğunu belirtmekte de fayda vardır. Dahası Pekin ile Honiara arasında 2022 senesinin Nisan ayında bir güvenlik antlaşması da imzalanmıştır.[6]
Bu bağlamda Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’yle (NATO) yürüttüğü mücadelenin Çin’i yeni ittifak arayışlarına ittiği ve bu noktada da halihazırda iyi ilişkilere sahip olduğu Solomon Adaları’nın ön plana çıktığı söylenebilir.
Bununla birlikte Çin’in hayata geçirdiği işbirliklerinin ve inşa ettiği ittifakların, bölgedeki Batı yanlısı aktörleri rahatsız ettiği de öne sürülebilir. Örneğin Avustralya, 11 Temmuz 2023 tarihinde Pekin’de imzalanan anlaşmanın taraflarından anlaşmanın ayrıntılarını açıklamalarını ve bölgeye yönelik niyetlerinin şeffaflığını sağlamalarını talep etmiştir.[7]
Avustralya’nın ABD ve NATO’nun önemli müttefiklerinden biri olduğu bilinmektedir. Zira hem ABD, Birleşik Krallık ve Avustralya ortaklığıyla oluşturulan AUKUS Paktı’nda hem ABD, Hindistan, Japonya ve Avustralya tarafından hayata geçirilen Dörtlü Güvenlik Diyaloğu’nda (QUAD) hem de Avustralya, Yeni Zelanda ve ABD birlikteliğiyle kurulan ANZUS Anlaşması’nda yer alması nedeniyle Kanberra yönetimi, Batı için kritik bir aktör konumundadır. Çünkü Asya-Pasifik Bölgesi’nde kurulan ve Batı temelli olan her üç oluşumda da Avustralya, ABD’yle birlikte yer alan ve değişmeyen tek aktördür.
Konuyla ilgili yaptığı açıklamada Avustralya Dışişleri Bakanlığı, bu gelişmenin daha fazla bölgesel rekabete davetiye çıkaracağından endişe duyduklarını belirtmiştir. Avustralya Dışişleri Bakanı Penny Wong ise şu ifadeleri kullanmıştır:[8]
“Solomon Adaları ve Çin, anlaşmayı derhal yayınlayarak Avustralya ve bölgeye yönelik niyetlerinin şeffaflığını sağlamalıdır. Böylece Pasifik ailesi, ortak güvenliğimiz üzerindeki etkileri kolektif biçimde değerlendirebilir.”
Sonuç olarak Asya-Pasifik’te vuku bulan bir Çin-Solomon Adaları yakınlaşmasının ABD ve NATO’nun en önemli bölgesel müttefiklerinden olan Avustralya’yı rahatsız ettiği ve Kanberra Yönetiminde güvenlik temelli kaygılara neden olduğu öne sürülebilir. Bununla birlikte Avustralya’nın da Batı temelli birçok paktta yer aldığı ve bunun da bölgedeki güvenlik ikilemini derinleştirdiği iddia edilebilir. Bu nedenle de kısa vadede taraflar arasındaki gerginliklerin azalmayacağı; bilakis Asya-Pasifik’teki kutuplaşmanın daha da artacağı ifade edilebilir.
[1] “China, Solomon Islands Elevate ‘Strategic’ Ties”, Al Jazeera, https://www.aljazeera.com/news/2023/7/10/china-solomon-islands-elevate-strategic-ties, (Erişim Tarihi: 12.07.2023).
[2] “China, Solomon Islands Ink Comprehensive Strategic Partnership to Upgrade Ties”, China Global Television Network, https://news.cgtn.com/news/2023-07-10/Xi-meets-with-Solomon-Islands-PM-Manasseh-Sogavare-1lkcndnfqiA/index.html, (Erişim Tarihi: 12.07.2023).
[3] “Xi Meets Sogavare, Urging Enhanced China-Solomon Islands Cooperation”, Xinhua, https://english.news.cn/20230711/58f81aeac3204031aa927a687c467668/c.html, (Erişim Tarihi: 12.07.2023).
[4] “Solomon Islands Officially Opens Embassy in Beijing, ‘A Big Milestone’ to Further Enhance Relations Between Countries and People”, Global Times, https://www.globaltimes.cn/page/202307/1294157.shtml (Erişim Tarihi: 12.07.2023).
[5] “Solomon Islands Joins China’s Belt and Road Initiative, as Leaders Meet in Beijing”, Australia Broadcasting Corporation, https://www.abc.net.au/news/2019-10-10/solomon-islands-joins-chinas-belt-and-road-as-leaders-meet/11590068, (Erişim Tarihi: 12.07.2023).
[6] “China-Solomon Islands Security Agreement and Competition for Influence in Oceania”, George Journal of International Affairs, https://gjia.georgetown.edu/2022/12/02/china-solomon-islands-security-agreement-and-competition-for-influence-in-oceania/, (Erişim Tarihi: 12.07.2023).
[7] “Australia ‘Concerned’ by China-Solomon Islands Policing Deal”, Al Jazeera, https://www.aljazeera.com/news/2023/7/11/australia-concerned-by-china-solomon-islands-policing-deal, (Erişim Tarihi: 12.07.2023).
[8] “Australia Calls on China, Solomon Islands to ‘Immediately’ Publish New Policing Deal, as Sogavare Praises ‘Visionary’ Xi”, Australian Broadcasting Corporation, https://www.abc.net.au/news/2023-07-11/australia-says-china-solomon-islands-must-publish-policing-deal/102589210, (Erişim Tarihi: 12.07.2023).
