Orta Asya ile Kore Cumhuriyeti arasındaki ilişkiler, Sovyetler Birliği sonrasındaki zaman diliminde diplomatik bağların kurulmasıyla başlamış ve geçen otuz yıl içinde çok katmanlı bir ortaklığa evrilmiştir. Kuzey Kore, Orta Asya’yı sadece tarihsel bağlar ve kültürel etkileşimler bakımından değil, bunun yanı sıra enerji rezervleri, kritik mineraller, hidroelektrik potansiyeli ve Avrasya lojistik ağlarının merkezinde yer alan stratejik konumu sebebiyle bölgesel bir öncelik alanı şeklinde değerlendirmektedir. Buna karşılık ise Orta Asya devletleri Kore’nin teknoloji, inovasyon, dijitalleşme ve yüksek katma değerli sanayilerdeki deneyimini kalkınma süreçlerini hızlandıran tamamlayıcı bir unsur olarak görmektedir.
Merkezi Avrasya’nın jeopolitik olarak yeniden yapılanmasında Orta Asya ülkeleri ile Kore Cumhuriyeti arasındaki iş ortaklığı, son senelerde giderek derinleşen bir dönüşümün merkezinde yer almaktadır. Bu değişimin sadece ekonomik ve teknolojik alanlarda değil, ayrıca enerji güvenliği, bölgesel sürdürülebilirlik ve yeşil kalkınma öncelikleri doğrultusunda şekil almaktadır. 2024 yılında Seul’de düzenlenen “17. Orta Asya-Kore Cumhuriyeti İşbirliği Forumu” ile 2025’te Duşanbe’de gerçekleştirilen “Dushanbe Invest 2025” yatırım forumu, bu çok boyutlu iş ortaklığı çerçevesinin hem kapsamını genişletmiş hem de stratejik birlikteliğin gelecekteki yönelimlerini daha görünür hâle getirmiştir.
Dijital dönüşüm, ekonomik diplomasi, lojistik ağlarının entegrasyonu ve kritik mineraller alanındaki işbirlikleri, bu bölgenin sürdürülebilir kalkınma amaçlarıyla bütünleşen yeni bir bölgesel mimarinin oluşturulmasına işaret etmektedir.[i] Bu kapsamda forumlarda sunulan perspektifler, Orta Asya’nın Kore ile iletişiminde salt ekonomik boyutu aşan, daha kapsamlı bir stratejik ortaklık vizyonu geliştirdiğini gözler önüne sermektedir.
2024 yılında Seul’de düzenlenen 17. Orta Asya-Kore Forumu, özellikle ulaştırma, enerji, dijitalleşme ve çevresel işbirliği eksenlerinde derinleşen diyalogun bölgesel kalkınmanın ana eksenini oluşturduğunu vurgulamıştır. Kazakistan Dışişleri Bakanı Murat Nurtleu’nun Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Koridoru’nun kapasitesinin 2025 yılında 10 milyon tona çıkarılması gayesini paylaşması, Kore şirketlerini bölgesel lojistik altyapısının gelişimine aktif bir şekilde katkı sunmaya davet etmesi, Avrasya’nın batı-doğu yönlü ticaret ağında Orta Asya’nın artan rolünü ortaya koymaktadır. Bu vurgu, sadece bölgesel ulaşım ağlarının çeşitlendirilmesini değil, ayrıca küresel tedarik zincirlerinin güvenliği bakımından Orta Asya’nın stratejik öneminin yeniden baştan tamamlanmasına öncülük etmiştir.[ii]
Enerji konusunda iki ülkenin ortaklığı, taraflar açısından da stratejik önceliklerin merkezinde bulunmaktadır. Kazakistan’ın nadir toprak elementleri ve uranyum rezervleri bakımından küresel ölçekte sahip olduğu kapasite, Kore’nin teknoloji ve nükleer sanayi konularındaki uzmanlığı ile birleştiğinde iki devlet için yüksek katma değerli ortak projelerin kapısını aralamaktadır. Nurtleu’nun Koreli firmaları nükleer santral konsorsiyumuna katılmaya davet etmesi, enerji güvenliği ve sürdürülebilir üretim alanlarında karşılıklı bağımlılığı kuvvetlendiren yeni ortaklık modeline işaret etmektedir.
Aynı şekilde Tacikistan’ın 2025 yılındaki Duşanbe yatırım forumunda öne çıkan yeşil enerji potansiyeli de Orta Asya’nın yenilenebilir enerji üretiminde artan kapasitesini Kore ile ekonomik iş ortaklıklarına dönüştürmektedir. Tacikistan Devlet Başkanı İmamali Rahman, “yeşil yatırımın ekonomik istikrar, çevresel denge ve toplumsal sorumluluğu bütünleştiren bir kalkınma paradigması” olduğunu vurgulaması, devletin sürdürülebilirlik odaklı politika yönelimini açıkça ortaya koymuştur. Ayrıca Tacikistan’ın sahip olduğu hidroenerji, maden rezervleri ve genç iş gücü gibi avantajlar, Kore ile bir araya getirilen yeni sanayi ortaklıklarının temelini oluşturmaktadır. 2025 yılında gerçekleştirilen bu forumunun en kritik çıktısı, Maykhura tungsten maden yatağının Güney Kore ile ortak geliştirilmesine ilişkin imzalanan Mutabakat Zaptı olmuştur. [iii]
Dijital dönüşüm alanındaki iş ortaklığı ise her iki tarafın da ekonomik modernleşme amaçları açısından tamamlayıcı bir boyut taşımaktadır. Kazakistan’ın Birleşmiş Milletler çevrimiçi hizmet endeksinde ilk 10 devlet içerisinde yer alması, yapay zekâ, siber güvenlik ve e-devlet hizmetleri alanlarında Kore ile daha kapsamlı projelerin gündeme gelmesini mümkün kılmaktadır. Kore Dışişleri Bakanı Cho Tae-yul’un dijital uçurumun azaltılması ve ortak teknoloji üretimi vurgusunun yapılması, her iki tarafın dijital entegrasyon perspektifinin yalnızca teknoloji transferi değil, ortak inovasyon üretme kapasitesi üzerine kurulduğunu göstermektedir.[iv]
Bu bilgiler ışığında Orta Asya ülkelerinin Kore Cumhuriyeti ile ilişkisi, geleneksel ekonomik birlikteliğin ötesine geçerek bölgesel kalkınma, enerji güvenliği, tedarik zinciri dayanıklılığı ve yeşil dönüşüm gibi kritik alanları kapsayan çok boyutlu bir stratejik ortaklık niteliği kazanmıştır. Seul ve Duşanbe’de gerçekleştirilen forumların ortaya koyduğu tablo, Avrasya’nın merkezindeki bu coğrafyanın Kore ile birlikte yeni bir ekonomik, teknolojik ve çevresel entegrasyon aşamasına girdiğini göstermektedir. Bu birliktelikte Kore’nin yenilikçi kapasitesi ve Orta Asya’nın doğal kaynak rezervleri, karşılıklı bağımlılığı çoğaltan, bölgesel istikrarı güçlendiren ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine hizmet eden bir ortaklık modelini ortaya çıkarmaktadır.
Ülkelerin imzaladığı anlaşmalar, lojistik projeler, kritik maden tedarik zincirleri ve yeşil yatırım çerçeveleri, bu yeni dönemin somut kurumları şeklinde şekillenmektedir. Tüm bu gelişmeler, 2025 yılında gerçekleştirilen Orta Asya-Kore Zirvesi’nin sadece diplomatik bir buluşma değil, aynı zamanda bölgesel bir vizyonun kurumsallaşacağı stratejik bir dönüm noktası olacağını ortaya koymaktadır.
[i] “О 17-м Форуме сотрудничества «Центральная Азия-Республика Корея»”, Gov.kz, https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/877025?lang=ru, (Erişim Tarihi: 26.11.2025).
[ii] Aynı yer.
[iii] “Tajikistan Opens a New Chapter in Sustainable Investment- Dushanbe Invest 2025 Highlights Green Growth and Korea–Tajikistan Industrial Cooperation”, The World Korea, https://www.twk.co.kr/news/articleView.html?idxno=1050, (Erişim Tarihi: 26.11.2025).
[iv] Aynı yer.
