Afrika 2026 yılına girerken seçim kelimesi, kıta sathında bir oy gününden çok daha fazlasını anlatmaktadır. Zira güvenlik dengeleri, borçlanma koşulları, emtia zincirleri ve ittifak tercihleri aynı cümlede buluşmaktadır. 2023-2025 döneminde yaşanan darbeler ve geçiş yönetimleri siyasetin ritmini sertleştirmiştir. 2026 yılında ise sandık, kimi ülkelerde bu sertliği törpüleyen bir emniyet sigortası, kimi ülkelerde iktidarı kilitleyen bir meşruiyet vitrini olarak işleyecektir. Kıtanın pek çok noktasında mesele, kimin kazandığından önce, kazananın ülkeyi nasıl bir yönetim mantığına bağlayacağıdır. Bu yüzden 2026 takvimini, kronolojik bir liste gibi okumak yetersiz kalır. Asıl anlam, seçimlerin bölgesel fay hatlarına nasıl temas edeceğinde saklıdır.
Doğu Afrika’da yılın erken tarihli kırılma anı Uganda’dır. Seçim Komisyonu, başkanlık ve parlamento seçimleri için 15 Ocak 2026 tarihini ilan etmiştir.[i] Yoweri Museveni’nin yeniden adaylığı ve muhalefetin güçlü ismi Bobi Wine’ın mobilizasyon kapasitesi, sandığı salt bir tercih beyanı olmaktan çıkarıp devlet-toplum ilişkisinin ölçümüne dönüştürmektedir. Seçime yaklaşıldıkça iletişim altyapısı üzerindeki kontrol tartışmaları da büyümektedir. Özellikle Starlink ekipmanına yönelik kısıtlamalar, bu tartışmanın teknik bir ayrıntıdan çok siyasal bir alan yönetimi olduğunu göstermektedir. Bu tabloda en olası senaryo, Museveni’nin kurumsal avantajla seçimi almasıdır. Buradaki kritik başlık, sonuçtan sonra itirazların nasıl yönetileceği ve güvenlik aygıtının toplumsal gerilime nasıl cevap vereceğidir.
Uganda’yı bölgesel ölçekte belirleyici kılan unsur, ülkenin Somali ve çevre dosyalardaki askeri angajmanlarıdır. Seçim sonrası meşruiyet tartışması derinleşirse Kampala’nın bölgesel güvenlik dosyalarında manevra alanı daralacaktır. Daha sakin bir seçim süreci ise enerji ve altyapı yatırımlarının yanında, Doğu Afrika’da güvenlik işbirliği ağlarını da rahatlatabilir. Bu nedenle 15 Ocak, Uganda’nın iç siyaseti kadar bölgenin güvenlik ritmi için de bir eşiktir.
Batı Afrika kıyısında 2026’nın en görünür sınavı Benin’dir. Parlamento seçimleri için 11 Ocak, cumhurbaşkanlığı için 12 Nisan tarihleri öne çıkmaktadır. Patrice Talon’un çekilmesi teoride bir devir teslim imkânı üretmektedir. Pratikte ise adaylık barajları, onay mekanizmaları ve kurumsal düzenlemeler rekabetin genişliğini belirlemektedir. Talon’a yakın bir figür olarak anılan Romuald Wadagni’nin favori görülmesi[ii] de bu kurumsal zeminin doğal sonucudur. Benin’in etkisi, ülke sınırlarını aşmaktadır. Zira Gine Körfezi kıyısında istikrarın korunması, kaçakçılık ağlarının yön değiştirmesi ve Sahel’den kıyıya doğru kayan güvenlik baskısının yönetimi açısından Benin, stratejik bir tampon ülke işlevi görmektedir.
Yılın son çeyreğinde Gambiya dosyası açılmaktadır. Seçimin 5 Aralık 2026’da yapılacağı resmen açıklanmıştır.[iii] Adama Barrow’un üçüncü kez yarışma niyeti, 2016 sonrası demokratik umudun ne ölçüde kurumsallaştığına dair sert bir sınav doğuracaktır. Bu yarışta Barrow’un iktidar avantajı da mevcuttur. UDP’nin köklü ağı ve Ousainou Darboe’nin tanınırlığı ise sonucu daha açık hale getirmektedir. En olası tablo, Barrow’un önde girdiği fakat küçük farkların ve koalisyon matematiğinin belirleyici olacağı bir yarış görünümüdür. Gambiya’da seçimlerin etkisi ülke ölçeğinin ötesine de taşmaktadır. Çünkü Atlantik kıyısındaki siyasi istikrar algısı, Senegal’den Gine’ye uzanan sahil kuşağında yatırım ve güvenlik risk primini doğrudan etkileyecektir.
Afrika Boynuzunda ise 2026’nın en ağır dosyası Etiyopya’dır. Ulusal Seçim Kurulu 7’nci genel seçimin 1 Haziran 2026’da yapılacağını duyurmuştur.[iv] Etiyopya’da seçim, takvimden çok devlet kapasitesi meselesidir. Federal merkez ile bölgeler arasındaki gerilim, çatışma hafızası ve ekonomik baskılar sandığın yükünü artırmaktadır. Mevcut siyasi tablo, iktidar partisinin üstünlüğünü koruma ihtimalini yüksek göstermektedir. Bunun nedeni de muhalefetin parçalı yapısı ve güvenlik bürokrasisinin sahadaki belirleyici rolüdür. Etiyopya’da seçim sonrası meşruiyet ne kadar sağlam kurulursa Sudan sınırı, Eritre hattı ve Kızıldeniz koridoru üzerindeki tansiyon o ölçüde yönetilebilir kalacaktır. Tam tersi bir durumda ise tartışmalı bir süreç bölgesel denklemi sertleştirebilir, değiştirebilir.
Aynı kuşakta Cibuti’de başkanlık seçimi 2026’nın ilk yarısına sıkışmaktadır. 2025’te yaş sınırının kaldırılması, İsmail Omar Guelleh’in yeniden adaylık kapısını açmıştır.[v] Cibuti’nin seçimi, jeostratejik devamlılık sınavı niteliğindedir. Zira liman gelirleri, yabancı askeri varlıklar ve Babülmendep hattı, iç siyasetin tonunu dışarıya bağlamaktadır. Bu nedenle sonuç sürpriz üretmese dahi bölgesel üs rekabetinin siyasal zemini sağlamlaşacaktır.
Kuzey Afrika’da ise 2026 yılı iki farklı sandık dili üretmektedir. Fas’ta 2026’da yapılacak yasama seçimleri için hazırlıklar resmî düzeyde yürümektedir.[vi] Burada belirleyici olan, hükümet performansının hayat pahalılığı ve sosyal taleplerle ilişkisini nasıl yönettiğidir. Koalisyonun devamlılığı ihtimali vardır. Ancak yine de parti rekabeti ve toplumsal beklentiler, Rabat’ın Afrika açılımının hızını ve Avrupa’yla pazarlık kapasitesini dolaylı biçimde şekillendirecektir. 2026 yılında Fas’ta kurulacak sandık, Sahel’e uzanan diplomatik açılımın ritmini de belirleyebilecek bir iç denge testine dönüşmektedir.
Öte yandan Cezayir’de 2026’ya dönük parlamento seçimi takvimi siyasal alanın yönetilebilirliğini test edecektir. Seçimin Haziran 2026’ya kadar yapılması beklenmektedir. Burada sürpriz, sandalye dağılımından çok katılımın üreteceği meşruiyet düzeyinde saklıdır. Enerji piyasaları ve Sahel’e uzanan güvenlik dosyaları düşünüldüğünde, Cezayir’in iç siyasal ritmi bölgesel diplomasinin tonunu doğrudan etkiler niteliktedir.
Güney bölgede 13 Ağustos 2026’da planlanan Zambiya genel seçimi, borç ve reform tartışmalarının sembol sahnesi olmaya adaydır. Seçim takvimi resmî bir yol haritasıyla yayımlanmıştır.[vii] Hakainde Hichilema’nın yeniden seçilme ihtimali, ekonomik performans ve yaşam maliyetleri algısına bağlıdır. Yine de iktidarın kurumsal avantajı yarışta öne çıkmaktadır. Zambiya’nın bakır ekonomisi ve borçları yeniden yapılandırma deneyimi Afrika’da “reformun siyasal bedeli” sorusunu büyütmektedir. Dolayısıyla bu seçim, o bedelin toplum tarafından nasıl okunduğunu gösterecektir.
Orta Afrika bölgesinde ise Kongo Cumhuriyeti seçime gidecek. Seçimin tarihi net olmasa da Mart 2026’ya işaret edilmektedir. Kongo’daki söz konusu yarış, Denis Sassou Nguesso’nun uzun iktidar çizgisini sürdürme ihtimalini canlı tutmaktadır. Petrol gelirleri ve muhalefetin dağınık yapısı süreklilik ihtimalini güçlendirmektedir. Brazzaville’deki sonuç, Kamerun’dan Gabon’a uzanan hatta rejim dayanıklılığı tartışmalarına da örnek teşkil edecektir.
Atlantik’in küçük adaları çoğu zaman manşet dışı kalmaktadır. Oysa 2026’da Cabo Verde’de parlamento seçimleri, São Tomé ve Príncipe’de ise temmuz ayına kadar yapılması beklenen başkanlık seçimi gündemdedir. Bu ülkeler büyük güç rekabetinin hedefi olmaktan çok, istikrarın nasıl üretildiğini gösteren laboratuvarlardır. Cabo Verde’de mevcut hükümetin avantajlı konumunu koruması olasıdır. São Tomé’de ise yürütmenin kırılganlığı, seçimlerin koalisyon pazarlıklarını hızlandırmasına yol açabilir. Bu küçük örnekler, kıta genelindeki “istikrar üretimi” tartışmasına değerli ipuçları sunmaktadır.
Takvimin en kırılgan maddesi Güney Sudan’dır. Aralık 2026 için telaffuz edilen seçimler,[viii] ülkenin bağımsızlık sonrası ilk ulusal seçimi olmaya aday olup erteleme riski de yüksektir. Seçimin yapılması barış anlaşması mimarisini yeniden kodlayabilir, ertelenmesi ise silahlı fraksiyonların pazarlık gücünü artırabilir. Sandık kurulursa Sudan Halk Kurtuluş Hareketi’nin (SPLM) avantajı sürecek ve meşruiyet, kayıt süreçleri ve güvenlik düzenlemeleriyle sıkı bağ kuracaktır. 2026’da Güney Sudan dosyası, Afrika’da seçim takvimi ile barış süreçleri arasındaki gerilimin en çıplak göstergesi olmayı sürdürecektir.
Sahel’de Mali, Burkina Faso ve Nijer için seçim vaadi takvimde görünse de geçiş yönetimlerinin süreleri ve güvenlik gerekçeleri tarihi sürekli ötelemektedir. 2026’da bu ülkelerde sandığın gelmemesi, kıyı ülkelerine göç ve kaçakçılık baskısını büyütecek, ECOWAS’ın caydırıcılığını daha da aşındıracaktır. Bu boşluk, dış aktörlerin güvenlik sözleşmeleriyle nüfuz alanını hızla genişletebilir.
2026 yılında Afrika, sandığın tek bir anlamı olmadığını hatırlatmaktadır. En yüksek bölgesel etki potansiyeli Etiyopya-Uganda hattında Doğu Afrika güvenliği üzerinden, Benin-Gambiya hattında Atlantik kıyısı istikrarı üzerinden, Fas-Cezayir hattında ise enerji ve diplomasi tonları üzerinden belirecektir. Kıta sandığa giderken, güvenlik mimarisini ve ekonomik rotayı da oylamaktadır.
[i] “Polling Dates for Presidential, Parliamentary and Local Government Councils Elections 2026”, Electoral Commission of Uganda, 2025, https://ec.or.ug/news/polling-dates-presidential-parliamentary-and-local-government-councils-elections-2026, (Erişim Tarihi: 28.12.2025).
[ii] “Benin government says armed forces foil coup attempt”, Reuters, 7 Aralık 2025, https://www.reuters.com/world/africa/soldiers-benins-national-television-claim-have-seized-power-2025-12-07/, (Erişim Tarihi: 28.12.2025).
[iii] “Gambia Sets December 2026 Presidential Election Date”, Channels Television, 9 Ekim 2025, https://www.channelstv.com/2025/10/09/gambia-sets-december-2026-presidential-election-date/, (Erişim Tarihi: 28.12.2025).
[iv] “Ethiopia to hold general election on 1 June 2026”, Africanews, 11 Aralık 2025, https://www.africanews.com/2025/12/11/ethiopia-to-hold-general-election-on-1-june-2026/, (Erişim Tarihi: 28.12.2025).
[v] “Djibouti lifts presidential age limit, paving way for sixth Guelleh term”, Al Jazeera, 26 Ekim 2025, https://www.aljazeera.com/news/2025/10/26/djibouti-lifts-presidential-age-limit-paving-way-for-sixth-guelleh-term, (Erişim Tarihi: 28.12.2025).
[vi] “Morocco’s Interior Minister Holds Two Meetings with Political Party Leaders on Upcoming Legislative Elections”, maroc.ma, 2025, https://maroc.ma/en/news/moroccos-interior-minister-holds-two-meetings-political-party-leaders-upcoming-legislative-elections, (Erişim Tarihi: 28.12.2025).
[vii] “2026 Elections Timetable”, ECZ, 2025, https://www.elections.org.zm/wp-content/uploads/2026-Elections-Timetable-14-August-2025-30-days.pdf, (Erişim Tarihi: 28.12.2025).
[viii] “Will elections be held in December 2026 in South Sudan?”, The Sudd Institute, 15 Aralık 2025, https://suddinstitute.org/publications/show/693fe8652a678, (Erişim Tarihi: 28.12.2025).
