Çivisi çıkmış dünyada gelinen son aşamayı bu şekilde de tabir edebilirsiniz. Liderliği kaptırma kaygısı her geçen gün daha da derinleşen ABD, daha doğrusu Başkan Donald Trump adeta yakarım Roma’yı modunda. Tüm hâl ve hareketleriyle benden sonrası tufan diyor. Dışişleri Bakanı Tillerson’u görevden alması da bunun en son göstergelerinden. Savaş baltalarını çıkartan Trump, etrafında bir savaş konseyi oluşturmaya çalışıyor.
Trump, aslında ABD derinlerinin kendisine verdiği rolü oynuyor; aynen daha önceki örneklerinde görüldüğü gibi. Dolayısıyla Trump’ın bu ruh hali ya da çıkışı hiç de sürpriz değil. Zira Çin’in önlenemez yükselişi ve Avrupa Birliği’nin (AB) Almanya-Fransa ikilisi bağlamında makas değiştirmeye başlaması, ABD’yi yeni bir arayışa ve bu bağlamda farklı yöntem ve araçları kullanmaya itmiş görünüyor.
Nitekim Trump’ın seçim kampanyalarında ve başkanlığı kazandıktan sonra yaptığı balkon konuşmasında ABD’nin en temel sorununu ekonomi ve bu noktada en büyük rakibini Çin olarak açıklaması da bundan dolayı.
Hatırlatmak gerekirse Trump, bir milli güvenlik meselesi olarak ele aldığı ABD ekonomisinin içine düştüğü durumun en büyük müsebbibi olarak Çin’i işaret etmekteydi. (İlerleyen günlerde aslında buna Almanya’nın da dâhil olduğu anlaşıldı, yani Çin tek değildi.) Merak edilen, Trump’ın Çin’e ve Almanya’ya karşı nasıl bir mücadele/savaş başlatacağı idi. Onun da adı belli oldu: Ticari savaş.
Ticari Savaş Çelik ve Alüminyum ile Başladı…
Bunu sadece ben demiyorum. Trump’ın ithal çelik ve alüminyuma ek gümrük vergileri getireceğini duyurmasının hemen ardından (dikkatinizi çekiyorum, daha imza atmadan) Çin ve diğer ülkelerden Washington’a yapılan uyarılar bu eksen üzerineydi. Örneğin benzer uygulamaların/tedbirlerin artması halinde “küresel ticaretin zarar göreceği” uyarısında bulunan Çin Dışişleri Bakanlığı ABD’ye “ticari koruma araçlarını kullanmakta itidalli davranması” çağrısında bulunurken; Çin Ticaret Bakanlığı Trump’ı uluslararası ticaret sistemine zarar vermekle suçluyordu.
Çin Ulusal Halk Kongresi’nin sözcüsü ZhangYesui ise tepki de bir adım daha iler giderek; ABD ile ticaret savaşı istemediklerini, ancak ekonomileri zarar görürse elleri kolları bağlı şekilde oturmayacaklarını söylüyordu.
Tepkiler sadece Çin ile sınırlı değildi. Almanya, AB, Avustralya, Kanada, Brezilya ve Meksika’dan da benzer sesler yükseliyordu. Alman ve Avrupalı üreticilerin “fiyatları ucuzlatarak adil olmayan bir rekabet yaratmadığını” söyleyen Almanya Dışişleri Bakanı SigmarGabriel, “Başkan Trump duyurusunu yeniden düşünmeli” diyordu. Bu arada AB Komisyonu Başkanı Jean-ClaudeJuncker da söz binlerce Avrupalı’nın işini riske soktuğunu belirtiyordu.
Gabriel ve Juncker’in tepkileri bununla sınırlı değildi. Trump’ı düşünmeye davet eden Gabriel eğer Trump dediğini yapmaya kalkarsa o zaman ABD’nin bu adımının “asla kabul edilemeyeceğini” belirtiyor ve AB’nin buna “kararlılıkla yanıt vermesi” gerektiğini söylüyordu. Juncker’in, “Endüstrimiz adil olmayan önlemlerle darbe alırken boş boş oturmayacağız. AB çıkarlarımızı savunmak için sıkı ve gerektiği kadar bir yanıt verecek” açıklaması da bundan ötürüydü.
Peki, uyarılar ABD Başkanı Trump’ı kararından vazgeçirmeye yetmiş miydi? Elbette hayır. Sizlerin de bildiği üzere Trump daha önce açıkladığı gibi 9 Mart’ta ithal çelik ve alüminyuma sırasıyla yüzde 25 ve yüzde 10 oranlarında gümrük tarifesi uygulanması kararını imzaladı. İthal çelik ve alüminyuma ek gümrük vergilerinin getirilmesiyle de birlikte gözler bir kez daha Çin ve AB’ye çevrildi.
ABD’nin Büyük Bir Savaşa İhtiyacı Var!
Bu arada yeri gelmişken peşinen belirtelim: Ticari savaş, bu iki ülkeye karşı başlatılan ilk ya da tek savaş boyutu değil, öncesi itibarıyla başlatılan deklare edilmemiş savaşın sadece bir parçası. Daha somut bir şekilde ifade etmek gerekirse, ABD özellikle Çin’i çevrelemeye ve onun projelerini terör üzerinden sabote etmeye, onlara çomak sokmaya devam edecek. Myanmar, Keşmir, Doğu Türkistan ve pek tabi ki Afganistan merkezli gelişmeler ilerleyen günlerde gündemde daha yoğun bir şekilde yerini alacak.
ABD açısından bu son şans! Zaman aleyhine işliyor. O yüzden Çin’i bir savaşa zorluyor. Zira ABD bırakın dünyanın başka bir yerini, AB’nin kendisini bile elinde tutmakta zorlanıyor. Örneğin İngiltere, ABD’nin kendisine Soğuk Savaş döneminde biçtiği “AB Rolü”nü en sonunda elinin tersiyle itti ve son birkaç yıldır kendi oyununu kurmaya, oynamaya çalışıyor. O yüzden Washington’un AB politikası topal ördekten farksız. Diğer ayağı oluşturan Almanya-Fransa ikilisinin burada yapacağı son bir hamle, ABD’yi ciddi bir siyasi-güvenlik krizine itecek, Beyaz Saray’dakiler bunun çok net bir şekilde farkında.
ABD, Avrupa ayağını kaybettiği takdirde Pasifik’te daha da zorlanacağını biliyor. Çin-Rusya ikilisi bunu çok net bir şekilde gördükleri için ABD’nin en zayıf ayağına yükleniyorlar. Çin; AB’nin, özellikle de İngiltere’nin aklını İpekyolu Projesi (Kuşak-Yol) ile çelmeye çalışırken, Rusya ortaya koyduğu kaba güç ile ABD sizin derdinize derman olamaz, akıllı olun, bırakın onu benimle çalışın mesajını veriyor.
Dolayısıyla ABD, Avrupa’yı elinde tutmak için bile bu savaşı başlatabilir. Çünkü Avrupa olmadan Pasifik’teki savaşı kazanması hiç de kolay olmaz. Daha da ötesi, “Kuşak-Yol Projesi” hayata geçtiğinde ABD’nin denizlere dayalı gücü büyük ölçüde sihrini kaybeder. ABD’nin Çin’i kuşatması ve denizlere dayalı hâkimiyeti bir tarafa, ABD dünya adasının istenmeyen adamı olabilir.
Kısacası ABD 11 Eylül’den bu yana izlediği politikada ciddi anlamda bir tıkanma/kriz yaşıyor. Mevcut şartlarda artık bunu yürütemeyeceğinin farkında… Bunu aşmanın yolu ise büyük bir savaştan geçiyor. Suriye’deki politika değişikliğinin altında yatan neden de bu. 2012’de Obama’nın yarım bıraktığı işi Trump ile tamamlamak istiyorlar.
Şimdi anladınız mı Trump, daha doğrusu derin Amerika ne yapmaya çalışıyor?
