Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Kongresi’ni ilk kez başka bir ülkeye nükleer denizaltı satışına izin verdiği için takdir etmiştir. Bu karar, Avustralya, ABD ve Birleşik Krallık arasındaki AUKUS savunma ortaklığının ilerlemesine imkân sağlamıştır. ABD Temsilciler Meclisi’nin üçte ikisinden fazlası, 14 Aralık 2023 tarihinde yıllık 886 milyar dolarlık askeri harcamayı, Ukrayna’ya yardımı ve Çin’le mücadele etmeyi yetkilendiren bir savunma politikası tasarısına lehte oy kullanmıştır.[i]
Albanese, 15 Aralık 2023 tarihinde yaptığı bir açıklamada, “Bu olağanüstü bir başarı” demiş ve AUKUS hükümlerini desteklemek için 100’den fazla ABD milletvekiliyle görüştüğünü eklemiştir. Albanese, şu ifadeleri kullanmıştır:[ii]
“Bu yasayı geçirmek; AUKUS’un ilerlemesine izin vermek ve Avustralya’nın bu kadar önemli olan nükleer tahrikli Virginia sınıfı denizaltılara erişimini sağlamak demektir. Bu, Avustralya’nın ulusal güvenliği için çok önemli olacaktır.”
Nükleer tahrikli denizaltılar ve diğer yüksek teknoloji silahların geliştirilmesini amaçlayan AUKUS, Avustralya’nın 244 milyar dolarlık ve 30 yıllık savunma projesidir. Ancak hassas teknolojiyi paylaşma konusunda ABD Senatosu’nun onayına ihtiyaç duyulmaktadır. Kanberra, mevcut Collins sınıfı dizel-elektrikli filosunun görev süresinin bitmesiyle oluşacak bu boşluğu önlemek amacıyla 2030’lu yılların başında nükleer tahrikli denizaltılar tedarik etmeyi hedeflemektedir. Albanese, Washington’a ekim ayında giderek, bu yıl geçmesi için gerekli olan yasa tasarısını desteklemek üzere çaba harcamıştır.[iii]
Avustralya Savunma Bakanı Richard Marles, 15 Aralık 2023 tarihinde Sky News televizyona verdiği röportajda, “Bu, ABD tarihinde Kongre’nin nükleer tahrikli denizaltı satışını yetkilendirdiği ilk olay” demiştir. Marles, bu yasal düzenlemenin Avustralyalıların ABD’deki nükleer faaliyetlerde çalışmalarına izin verdiğini söylemiştir. Marles, aynı zamanda bu kararın, Kanberra’nın ABD yapımı nükleer denizaltıların bakımını Avustralya’da sürdürmesine olanak tanıdığını söylemiştir.
En önemlisi Marles, bu yasal düzenlemenin Avustralya’yı ABD’nin savunma kontrol ihracat düzenlemesinden muaf tuttuğunu belirterek, “Bu, gerçekten de arzu ettiğimiz bir durum. Yani Avustralya, ABD’yle birlikte kesintisiz bir savunma endüstriyel tabanı oluşturan bir husus meydana getiriyor” demiştir.[iv]
Albanese’nin 100’den fazla ABD Kongresi üyesiyle görüşerek yasal düzenlemelerin geçmesine katkıda bulunma çabaları, AUKUS savunma ortaklığının stratejik önemini vurgulamaktadır. Diplomatik temaslar, üç ülke arasındaki işbirliğinin sağlanması ve savunma kapasitelerinin güçlendirilmesi için kritik olmuştur.
AUKUS, Avustralya için tarihi bir savunma projesini temsil etmektedir. 244 milyar dolarlık bütçesiyle bu proje, yüksek teknoloji silah sistemlerinin geliştirilmesini içerirken, ABD’den duyulan teknolojik bağımlılığı azaltmayı ve savunma yeteneklerini artırmayı amaçlamaktadır.
ABD’nin bu hamlesi, Çin’le mücadelenin bir parçası olarak değerlendirilebilir. Bu politika tasarısı, Çin’le rekabeti artırmaya yönelik stratejik adımları içermektedir. Bu aynı zamanda Asya Pasifik bölgesindeki dengeyi etkileyebilecek bir potansiyele sahiptir.
Savunma Bakanı Marles’ın vurguladığı gibi, yasal düzenleme, Avustralya’nın ABD’yle kesintisiz bir savunma endüstriyel tabanı oluşturmasına olanak tanımaktadır. Bu, stratejik güvenlik ihtiyaçlarına hizmet ederken ekonomik ve teknolojik gelişimi teşvik etmeyi amaçlayan bir yaklaşımı yansıtmaktadır.
Nükleer denizaltılar, sadece savunma amaçlarına değil, aynı zamanda enerji politikalarına da etki edebilecek önemli teknolojik unsurları içermektedir. Bu durum, toplumsal kabul ve politik desteğin yanı sıra çevresel endişeleri de kapsamaktadır.
Sonuç olarak AUKUS savunma ortaklığının stratejik, diplomatik, teknolojik ve ekonomik boyutları vardır. Ayrıca nükleer denizaltı anlaşması, uluslararası ilişkilerde ve güvenlik politikalarında yeni bir dönemin başlangıcını temsil etmektedir.
[i] “Australia Praises US Congress Green Light for AUKUS Nuclear Submarine Sale”, Reuters, https://www.reuters.com/world/asia-pacific/australia-praises-us-congress-green-light-aukus-nuclear-submarine-sale-2023-12-15/, (Erişim Tarihi: 15.12.2023).
[ii] Aynı yer.
[iii] Aynı yer.
[iv] Aynı yer.
