Avustralya ve Papua Yeni Gine; ülkenin güvenlik ve hukuk sistemine destek sağlayacak bir anlaşma imzalamıştır. Belge; Papua Yeni Gine’nin 2023 yılının Mayıs ayında ABD ile imzaladığı savunma anlaşmasının ardından Canberra’da Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ve Papua Yeni Gine Başbakanı James Marape tarafından 7 Aralık 2023 günü imzalanmıştır.[1]
Marape, ortak bir basın toplantısında gazetecilere yaptığı açıklamada, Avustralya ile yapılan anlaşmanın iki ülkenin “kardeş milletler” olduğunu gösterdiğini söylemiştir. Marape, şu ifadeleri kullanmıştır:[2]
“Her zaman bize destek verdiniz. Sizin sınırlarınızın kuzeyinde neler oluyorsa, bu bölgede de bunların paylaşılan etkisi, faydası ve sonuçları vardır. Bu kapsamlı ve tarihi bir anlaşma. Avustralya’nın Papua Yeni Gine’nin iç güvenlik ihtiyaçlarıyla başa çıkmasına yardımcı olmasını daha da kolaylaştıracak”
Albanese, Papua Yeni Gine halkının 2. Dünya Savaşı sırasında Avustralya hizmet üyelerine verdiği desteği övmüş ve bu savunma ilişkisinin fedakarlıkla şekillendiğini söylemiştir. Anlaşma metni, “Papua Yeni Gine’nin kapasitesini artırmanın, Pasifik liderliğinde bölgesel güvenlik ve istikrara katkıda bulunduğunu” belirtmektedir ve Avustralya ile Papua Yeni Gine’nin Port Moresby’nin güvenlikle ilgili ekipman, altyapı ve eğitim ihtiyaçları konusunda işbirliği yapmasını öngörmektedir.[3]
Anlaşma, Asya Pasifik’te Washington ve Pekin arasındaki artan rekabetin ortasında gelmektedir. Çin’in Solomon Adaları ve Vanuatu’da polise eğitim ve donanım sağlayan anlaşmalar imzalaması, ABD ve Avustralya’da tepkilere neden olmuştur. Avustralya, iç güvenliğin Pasifik ülkeleri tarafından sağlanması gerektiğini savunmaktadır.[4]
Avustralya Savunma Bakanı Richard Marles, 6 Aralık 2023 günü Papua Yeni Gine dahil Güney Pasifik savunma bakanlarının bir araya geldiği bir toplantıda acil durumlarda yardım sağlamak üzere bir Pasifik Müdahale Grubu oluşturmayı düşünmeye karar verdiklerini söylemiştir. 6 Aralık 2023 tarihli güvenlik anlaşması, Papua Yeni Gine polisine daha fazla eğitim, ülkenin hakimleri için kaynaklar ve cinsiyete dayalı şiddetle mücadele önlemlerini içermektedir.[5]
ABD’yle yapılan anlaşma kapsamında Papua Yeni Gine, Washington’a ana deniz üsleri, limanlar ve havaalanlarına “engelsiz” erişim izni vermiş, ancak muhalifler hükümetin yabancı güçlere çok fazla taviz verdiğini söylemiştir. Bu tepki, iki liderin Haziran ayında imzalamayı bekledikleri Avustralya anlaşmasını geciktirmiştir. Marape, Papua Yeni Gine’nin Kanberra ve Washington’la anlaşma yapmaktan memnun olduğunu, ancak Pekin’i provoke etmek istemediğini vurgulamıştır.[6]
Bu anlaşma, Avustralya ve Papua Yeni Gine’nin güvenlik konusundaki işbirliğini güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu güvenlik anlaşmaları, Pasifik bölgesinde istikrarın korunmasına ve bölgesel aktörler arasında daha fazla işbirliğine katkıda bulunabilir.
Çin’in Solomon Adaları ve Vanuatu’yla işbirliği yapması, Avustralya ve ABD’nin bölgedeki etkisine karşı bir rekabeti yansıtmaktadır. Bu rekabet, bölgedeki dengelerin hassas bir zeminde ilerlediğini göstermektedir.
Papua Yeni Gine’nin Avustralya, ABD ve Çin arasında denge kurma çabaları dikkat çekicidir. Ülke, hem bölgesel güçlerle işbirliği yaparak güvenliğini artırmaya çalışmaktadır hem de Çin’i provoke etmemek adına dengeli bir politika izlemektedir.
Anlaşmanın Papua Yeni Gine’nin iç güvenlik ihtiyaçlarına odaklanması, ülkenin güvenlik kapasitesini artırmayı hedeflemektedir. Bu, eğitim, altyapı ve ekipman konularında yapılan anlaşmalarla desteklenmektedir.
Papua Yeni Gine’nin ABD ile imzaladığı savunma anlaşması, ülkenin Washington ile güçlü bağlar kurma çabalarını yansıtmaktadır. Ancak bu anlaşma, bazı muhalifler tarafından hükümetin yabancı güçlere fazla taviz verdiği şeklinde eleştirilmiştir.
Avustralya’nın bir Pasifik Müdahale Grubu oluşturma düşüncesi, bölgedeki acil durumlara hızlı müdahale yeteneğini artırmayı amaçlamaktadır. Bu, bölgesel istikrarın korunması adına önemli bir adım olabilir.
Sonuç olarak bu anlaşma, bölgedeki güvenlik dinamiklerinin hızla değiştiğini birer göstergesidir. Tarafların güvenlik anlaşmaları yerine ekonomik anlaşmalarla işbirliği yoluna gitmeleri, bölgesel istikrara ve kalkınmaya daha fazla katkı sağlayacaktır.
[1] “Australia and Papua New Guinea Sign ‘Historic’ Security Pact”, Al Jazeera, https://www.aljazeera.com/news/2023/12/7/australia-and-papua-new-guinea-sign-historic-security-pact, (Erişim Tarihi: 09.12.2023).
[2] Aynı yer.
[3] Aynı yer.
[4] Aynı yer.
[5] Aynı yer.
[6] Aynı yer.
