Güney Kore Hükümeti, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Kuzey Kore Lideri Kim Jong-un arasındaki görüşmenin ardından bu iki ülke arasındaki askeri işbirliğine derhal son verilmesi çağrısı yapmıştır.[i] Bu kapsamda Güney Kore, 19 Eylül 2023 tarihinde Rus Büyükelçisi Andrei Borisovich Kulik’i bakanlığa çağırmıştır. Bu konuda açıklama yapan Güney Kore Dışişleri Bakan Yardımcısı Chang Ho-jin, “Rusya’nın derhal Kuzey Kore’yle olan askeri işbirliğini durdurmasını ve Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi kararlarına uymasını şiddetle talep ettiğini” ifade etmiştir.[ii]
Kuzey Kore yetkilileri, lider Kim Jong-un’un Rusya’ya yaptığı ziyaretten sonra “dostane ilişkileri derinleştirdiğini” belirterek Kim’in ülkesine döndüğünü açıklamıştır.[iii] Kim’in lider olarak tek başına yaptığı en uzun yurtdışı seyahati olan altı günlük Rusya ziyareti sırasında, iki ülkenin savunma ilişkilerini güçlendirmeyi görüştüklerini açıklamışlardır. Fakat bu görüşmeler gizli tutulmuştur.[iv]
Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov’a liderlerin silahları tartışıp tartışmayacakları sorulduğunda, iki ülkenin “duyarlı” alanlarda işbirliği yaptığı ve bunun kamuoyuna açıklanmayacağı yanıtı alınmıştır.[v] Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Güney Kore, BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyesi olarak anlaşmaya onay veren Rusya’nın BM anlaşmalarını ihlal edemeyeceğine dair açıklamalarda bulunmuştur.[vi]
ABD Başkanı Joe Biden, 19 Eylül 2023 Salı günü BM Güvenlik Konseyi kararlarını ihlal etmeye devam eden Kuzey Kore’yi kınamış ve Kore Yarımadası’nın nükleer silahsızlandırılmasını başarmak için diplomasiye olan bağlılığını ve inancını yinelemiştir.[vii]
Her iki ülkenin de Batı’yla çatışma içinde olduğu göz önüne alındığında, ikili arasında yapılan görüşmelerde BM Güvenlik Konseyi kararlarına aykırı silah transfer anlaşmaları yapıldığı tahmin edilmektedir. Ayrıca Rusya’nın Ukrayna’daki on sekiz aydan uzun süren savaşında, mühimmat stoklarını tükettiği düşünülmektedir. Yapılan görüşmelerin ardından Kuzey Kore’den silah ve mühimmat yardımı alınabileceği konusunda uluslararası kamuoyunda (özellikle ABD ve Güney Kore nezdinde) güvenlik ikilemi yaşanmaktadır.
Kuzey Kore ve Rusya arasındaki askeri işbirliğinin sonuçları bir dizi faktöre bağlı olarak değişebilir. Bu tür bir dayanışma, bölgesel ve uluslararası dinamikleri etkileyebilir. Bölgesel güvenlik ve istikrar konusunda Kuzey Kore ve Rusya arasındaki askeri işbirliği, özellikle Kore Yarımadası ve Asya Pasifik bölgesindeki güvenlik ve istikrarı zedeleyebilir. Bu ortaklık, bölgedeki diğer ülkeler tarafından dikkatle izlenirken, güvenlik dengeleri hızla değişebilir. Silah ticareti ve teknoloji transferi Kuzey Kore’nin silah kapasitesini artırmasına veya Rusya’nın teknoloji ve askeri donanım satışlarından gelir elde etmesine neden olabilir. Bu durumda bölgede devam eden Rusya-Ukrayna Savaşı’nın kaderi değişebilir.
Rusya, 18 Eylül 2023 Pazartesi günü gerçekleştirilen New York’taki BM Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Zirvesi’nde yeni bir siyasi deklarasyonun kabulünü engellemekle uluslararası toplumu tehdit etmiştir. BM Genel Kurulu’na gönderilen ortak bir mektupta Rusya, Belarus, İran, Bolivya, Nikaragua, Küba, Kuzey Kore, Suriye, Eritre, Venezuela ve Zimbabve’ye uygulanan ambargolar “tek taraflı zorlayıcı önlemler” olarak nitelendirilmiş ve bu yaptırımların ülkelerin sürdürülebilir kalkınma projelerini uygulama kapasitelerine önemli bir yük getirdiğine dikkat çekilmiştir.[viii]
Rusya sürdürülebilir kalkınma projelerini yerine getirme konusunda 2022 yılına kadar bazı ilerlemeler kaydetmiş olsa da Ukrayna’daki savaş, Rusya’daki birçok girişimi durdurmuştur.[ix] Bu durumda uluslararası kamuoyu baskısı ve bölgesel çıkar çatışmasının tırmanması beklenebilir.
[i] “South Korea Summons Russian Ambassador After Putin and Kim Summit”, Politico, https://t.ly/5H5ty, (Erişim Tarihi: 19.09.2023).
[ii] Aynı yer.
[iii] “North Korea Says Kim Jong Un Is Back Home From Russia, Where He Deepened ‘Comradely’ Ties With Putin”, The Daily Gazette, https://dailygazette.com/2023/09/19/north-korea-says-kim-jong-un-is-back-home-from-russia-where-he-deepened-comradely-ties-with-putin/, (Erişim Tarihi: 19.09.2023).
[iv] Aynı yer.
[v] “Putin And Kim Meet At Russia’s Most Modern Space Rocket Launch Site”, The Business Standard, https://www.tbsnews.net/world/putin-and-kim-meet-russias-most-modern-space-rocket-launch-site-699666, (Erişim Tarihi: 19.09.2023).
[vi] Aynı yer.
[vii] “Biden Condemns N. Korea’s Defiance of UNSC Resolutions”, Yonhap News Agency, https://en.yna.co.kr/view/AEN20230920000300325?section=news, (Erişim Tarihi: 19.09.2023).
[viii] “Russia and Allies Warn UN That SDGs in Jeopardy Without Sanctions Relief”, The Moscow Times, https://www.themoscowtimes.com/2023/09/19/russia-and-allies-warn-un-that-sdgs-in-jeopardy-without-sanctions-relief-a82505, (Erişim Tarihi: 19.09.2023).
[ix] Aynı yer.
