İngiltere, 2021 yılında yayımladığı “Küresel Britanya” raporundan[1] itibaren Hint-Pasifik’teki siyasi, ekonomik ve askeri nüfuzunu artırmak için yoğun çaba sarf etmektedir. Bu bağlamda hem bölgedeki askeri varlığını artırmakta hem de serbest ticaret anlaşmaları imzalayarak Hint-Pasifik’teki ekonomik bağlarını genişletmeye çalışmaktadır. Örneğin İngiltere, Singapur’daki deniz üssünde görev yapmak üzere 2 donanma gemisini 5 yıl süreyle kalıcı bir şekilde konuşlandırmaya karar vermiştir. İngiliz donama gemileri, Hindistan dahil olmak üzere bölgedeki müttefik devletlerin limanlarına gerçekleştirdiği ziyaretleri sıklaştırmış ve tatbikatlarına hız vermiştir.[2]
Askeri işbirliğine ek olarak İngiltere, yaklaşık iki yıl süren pazarlıkların ardından bu yılın mart ayında Trans-Pasifik Ortaklığı Anlaşması’nı (CPTPP) imzalamıştır. Böylece, İngiltere serbest ticaret anlaşmasına dahil olan 12. ülke olmuştur. İngiltere yetkilileri, “Brexit sonrası en büyük serbest ticaret anlaşmasını imzaladıklarını” duyurmuştur.[3] Yine İngiltere ve Hindistan arasında serbest ticaret anlaşmasının imzalanmasına yönelik müzakereler devam etmektedir.[4] Bu serbest ticaret anlaşmasının ikili ilişkilerde bir dönüm noktası niteliğinde olması beklenmektedir.
İngiltere Dışişleri Bakanı David Cameron, 13 Kasım 2023 tarihinde Londra’da Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar ile bir araya gelmiştir.[5] Bu görüşmede, İsrail ve Gazze’deki endişe verici durum ve Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı da dahil olmak üzere ortak küresel sorunlar ele alınmıştır. Toplantıda Hint-Pasifik bölgesinin küresel büyüme ve refah açısından önemi de ele alınmıştır. Taraflar, İngiltere-Hindistan 2030 Yol Haritası hedefine ulaşmak için işbirliğini artırmaya karar vermişlerdir. Bakanlar, ayrıca serbest ticaret anlaşmasının ilerletilmesi ve savunma, bilim ve teknoloji alanlarında ortaklıkların genişletilmesini de görüşmüşlerdir.
İngiltere Ticaret Bakanı Kemi Badenoch, müzakerelere ivme kazandırmak amacıyla Kasım ayında Yeni Delhi’yi ziyaret etmiştir. İngiltere, hizmetleri ve yatırım fırsatlarını artırırken Hindistan’da pazarını büyütmeyi ummaktadır. Hindistan ise İngiltere’ye daha fazla üretilmiş mal ve hizmet ihraç etmek ve vatandaşlarına ek çalışma vizesi sağlamak istemektedir. İngiltere’nin müzakerelerin bir parçası olarak iş vizelerini görüşmeye hazırdır. Ancak iş adamlarının belirli amaçlar için geçici seyahatlerini farklı biçimde ele almayı savunmaktadır.
Financial Times’ın haberine göre; İngiltere Başbakanı Rishi Sunak, G20 Zirvesi kapsamında bir araya geldiği Hindistan Başbakanı Narendra Modi’den Rusya-Ukrayna Savaşı konusunda daha aktif bir duruş sergilemesini talep etmiştir.[6] İngiltere’nin isteği; Hindistan’ın Rusya üzerindeki nüfuzunu kullanarak Ukrayna’daki savaşı durdurması için aktif olarak çalışmasıdır. Sunak, gezi sırasında Ukrayna’ya olan küresel desteği daha da artırmak için çaba sarf etmiştir. İngiltere’nin baskısına rağmen Hindistan’ın Ukrayna Savaşı konusunda Rusya’ya karşı daha sert bir tavır alması pek olası görünmemektedir. Hindistan, çatışma boyunca tarafsız kalmayı tercih etmiş, ancak indirimli Rus petrolü satın almaya devam etmiş ve Rusya’yla askeri işbirliğini sürdürmüştür.
Hindistan’ın Ukrayna’yla ilgili ara sıra Moskova’ya sesini yükseltmesinin en temel nedeni, ekonomik büyümesini sürdürmek, enerji güvenliğini sağlamak ve Rusya’yla ticaretini geliştirme fırsatını kullanmaktır. Zira Ukrayna Savaşı’ndan kaynaklı Batı yaptırımlarının buna engel olduğunu düşünen Hindistan, devlet düzeyinde Rusya’yla ilişkilerini geliştirmeye devam etmelerine rağmen Putin’in almış olduğu kararları daha fazla sorgulamaya başlamıştır, denebilir. Hindistan’ın rahatsız olduğu husus; Putin’in Ukrayna’daki savaşı halen bitirmemesi ve sürdürmekteki ısrarıdır, denebilir. Bu noktada, tüm dünyada olduğu gibi, Hindistan da Rusya ile Moskova arasında ayrım yapmaya başlamış olabilir.
Nitekim Batılı güçler, Hindistan’ın Putin’i savaşı sona erdirmesi konusunda ikna etmesi için baskılarını artırmaktadır. Bilhassa, Putin’in kısmi seferberlik kararı sonrası Hindistan’ın diplomatik kanallardan Moskova’ya savaşı bitirmesi yönündeki baskısını artırdığı tahmin edilebilir. Putin’in Ukrayna’daki savaşı sürdürme noktasındaki son ısrarı, Hindistan’ın konuya bakış açısını değiştirmesinde etkili olabilir. Bu anlamda Yeni Delhi, Putin’e yeterince iltimas gösterdiğini düşünebilir ve Moskova’nın aldığı kararları sorgulayabilir. Bu düşünceye göre Rusya ve Hindistan arasındaki işbirliği, ulaşabileceği en üst noktaya ulaşmış, Ukrayna Savaşı’ndan sonra duraklama sürecine girmiş ve en son Putin’in nükleer tehditleriyle birlikte gerilemeye başlamıştır.
Rusya’nın bu savaşı sürdürmesi, Batı’nın Hindistan’a olan ihtiyacını artırmaktadır. Eğer Hindistan, Batı’yla dostane ilişkiler kurmaya devam ederse, Rusya’nın “öteki” konumu derinleşecek ve Moskova, uluslararası arenada yalnızlaşacaktır.
Sonuç olarak Hindistan, bir taraftan Rusya-Çin eksenine yakınlaşarak ve diğer yandan ABD-İngiltere-Batı ittifakıyla işbirliği yaparak Hint-Pasifik’te merkez güç olmayı hedeflemektedir. Kısacası uluslararası güç mücadelesinde dengeleri değiştirecek en önemli eksen Rusya-Hindistan ittifakıdır. Buna rağmen Moskova, Hindistan’la yakınlaşarak ABD ve İngiltere eksenini rahatsız etmeyi amaçlamaktadır. Hindistan ise Rusya’yı yanına almak suretiyle Batı’ya karşı her zaman elinde bir koz bulundurmayı arzulamaktadır.
[1] “Global Britain in a Competitive Age: the Integrated Review of Security, Defence, Development and Foreign Policy”, UK Gov, https://www.gov.uk/government/publications/global-britain-in-a-competitive-age-the-integrated-review-of-security-defence-development-and-foreign-policy, (Erişim Tarihi: 06.12.2023).
[2] “Royal Navy Warship HMS Spey Makes Inaugural Visit to India”, UK Gov, https://www.gov.uk/government/news/royal-navy-warship-hms-spey-makes-inaugural-visit-to-india, (Erişim Tarihi: 06.12.2023).
[3] “İngiltere Trans-Pasifik Ticaret Bloğu CPTPP’ye Katıldı: Hükümet ‘Brexit Sonrası En Büyük Serbest Ticaret Anlaşması’ Diyor”, BBC, https://www.bbc.com/turkce/articles/c88g371xj5vo, (Erişim Tarihi: 06.12.2023).
[4] “India, UK Seek to Wrap Up Trade Talks Before Busy Election Year”, Bloomberg, https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-12-05/india-uk-seek-to-wrap-up-trade-talks-before-busy-election-year, (Erişim Tarihi: 06.12.2023).
[5] “Foreign Secretary’s meeting with Indian External Affairs Minister, Dr S Jaishankar, November 2023”, UK Gov, https://www.gov.uk/government/news/foreign-secretarys-meeting-with-indian-external-affairs-minister-dr-s-jaishankar-november-2023, (Erişim Tarihi: 06.12.2023).
[6] “UK to urge India to ‘call out’ Russia over Ukraine war”, Ft, https://www.ft.com/content/51c9c000-1034-40c3-899e-70db260c66d4, (Erişim Tarihi: 06.12.2023).
