Küresel rekabetin temel oyun sahalarından biri haline gelen Asya-Pasifik Bölgesi’nde Japonya’nın nüfuzunu ve gücünü arttırdığı görülmektedir. Yeni proaktif dış politikasıyla Tokyo yönetimi, jeopolitik güç mücadelesinde bölgedeki konumunu merkezileştirmiştir. Söz konusu ülkenin savuma harcamalarını arttırması,[1] Rusya ve Çin’e karşı tutumunu sertleştirmesi[2] ve Batılı devletlerle imzaladığı savunma temelli anlaşmalar düşünüldüğünde, Tokyo’nun Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’ne (NATO) her geçen gün daha da yakınlaştığı söylenebilir.
Bu noktada İngiltere Başbakanı Rishi Sunak ve Japonya Başbakanı Fumio Kişida arasında 2023 yılının Ocak ayında Londra’da imzalanan savunma anlaşması, bahsi geçen durumu kanıtlar niteliktedir.[3] Bununla birlikte Japonya’nın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne (BMGK) daimi olmayan geçici üye olarak kabul edilmesi de önemlidir.[4] Aynı zamanda 2023 yılındaki G7 Zrivesi’nin Japonya’nın Hiroşima şehrinde düzenlenecek olması ve Tokyo’nun G7’nin Dönem Başkanlığı’nı üstlenmesi de oldukça mühimdir.[5] Nitekim bu durum da halihazırda Japonya’nın G7 ülkeleriyle olan ikili ilişkilerine önem kazandırmaktadır. Tüm bu gelişmeler çerçevesinde Japonya’nın Batı merkezli proaktif dış politikasına hız vereceği öne sürülebilir.
Bunun yanı sıra yukarıda değinildiği gibi, Japonya’nın Rusya ve Çin karşıtı söylemlerini de güçlendirdiği açıktır. Bu bağlamda 27 Ocak 2023 tarihinde yapılan kabine toplantısında Tokyo Yönetimi’nin Ukrayna’nın devam eden işgaline bir yanıt olarak Rusya’ya ek yaptırımlar uygulama kararı alması, Japonya’nın Rusya’ya karşı sertleşen tutumunun göstergesidir.[6] Dahası bu noktada Japonya başta olmak üzere G7 ülkelerinin Moskova’ya karşı daha sert bir tavır takınacakları öngörülebilir.
Öte yandan G7 ülkelerinin liderlerinin yaptıkları çeşitli açıklamalarda Rusya üzerindeki baskıyı artıracakları alt metni vurgulanmaktadır. Bilhassa bu noktada Japonya’nın G7’den değil de G7 ülkelerinin Tokyo’nun bahse konu retoriğinden etkilendiği ileri sürülebilir. Zira Kişida bu kararın alınmasından önce G7 ülkelerinin birçoğuna ziyaret gerçekleştirmiştir.[7]
Japonya’nın güçlü bir ABD ve NATO perspektifine sahip olmasının da onu Çin ve Rusya gibi Batı’nın “ötekisi” olan devletlere karşı daha sert söylemlerde bulunmaya ittiği bilinmektedir. Hülasa Japonya’nın bahsi geçen sert retoriğinin, Rusya karşıtlığı noktasında G7 ülkelerinin tutumlarının sertleşmesine katkı yaptığı tahmin edilebilir. Zira Japonya’nın hem BMGK hem de G7 üzerinden gerçekleştirdiği atılımla birlikte geliştirdiği Rusya karşıtı söyleminin Batı tarafından da desteklendiği ve benimsendiği öne sürülebilir.
Çin kapsamında ise Kişida’nın ABD ile Japonya arasında hayata geçirilen askeri anlaşmaları “dönüm noktası” olarak tanımladığını belirtmekte fayda vardır.[8] Çünkü Tokyo-Washington hattındaki işbirlikleri en temelde Çin karşıtlığı üzerinden şekillenmektedir. Bu çerçevede Kişida ile ABD Başkanı Joe Biden arasında 2023 senesinin Ocak ayında yapılan görüşmeye de değinilmelidir. Bu görüşmede deniz üsleriyle ilgili de konuşulmuştur.[9]
Bilindiği üzere ABD ve Japonya, Çin’in Tayvan hakkındaki iddiaları hasebiyle denizler üzerinden birliktelik kurmaktadır. Bu noktada bilhassa deniz üsleri revize edilmekte ve üslerin sayısı arttırılmaktadır. Buna ek olarak ABD’nin Manila Üssü’nde de yeniden aktif olmak istediği iddiası bulunmaktadır.[10] Nitekim Japonya’nın hem Pekin karşıtı tutumunu güçlendirmesinin hem de ABD’nin bölgedeki varlığına önemli bir destek vermesinin sebebi olası bir sıcak savaşın kendi adalarını da vurma ihtimalidir. Çünkü Batı da söz konusu adaların Tayvan üzerinden çıkması muhtemel bir savaşta stratejik öneme sahip olduğunu düşünmektedir. Bu nedenle de taraflar arasında kazan-kazan mantığı üzerinden şekillenen bir ilişkinin olduğu ifade edilebilir.
Tokyo açısından ABD’nin Japon Adaları’nı koruması büyük bir avantajken; Washington için de bu adalarda nüfuz sahibi olarak Tayvan Krizi üzerinden Çin’e karşı jeopolitik üstünlük sağlamak ehemmiyet arz eden bir meseledir.
Sonuç olarak Tokyo’nun Pekin ve Moskova karşıtı duruşunun devam edeceğini söylemek mümkündür. Dolayısıyla Rusya-Ukrayna Savaşı ve Tayvan Krizi gibi meseleler çözüme kavuşmadıkça, Batı’nın bu aktörlerle ilişkilerinin kötüleşerek devam edeceği öne sürülebilir. Elbette bu durumun Japonya’nın söylemlerini sertleştirmesi de kaçınılmazdır.
[1] “Japan Unveils REcord Defence Budget Amid Regional Security Fears”, Al Jazeera, https://www.aljazeera.com/news/2022/12/23/japan-unveils-record-defence-budget-amid-regional-security-fears#:~:text=Japan%20will%20boost%20its%20defence,by%20China%20and%20North%20Korea., (Erişim Tarihi: 03.02.2023).
[2] “Tokyo Urged to Heed Rational Voices on China After it Hypes REgular China-Russia Air Patrols”, Al Jazeera, https://www.globaltimes.cn/page/202212/1280953.shtml, (Erişim Tarihi: 03.02.2023).
[3] “Japan, UK Sign ‘Hugely Significant’ Defence Deal’, Al Jazeera, https://www.aljazeera.com/news/2023/1/12/japan-uk-sign-hugely-significant-new-defence-deal, (Erişim Tarihi: 03.02.2023).
[4] “Japan Joins U.N. Security Council as New Nonpermanent Member”, Kyodo News, https://english.kyodonews.net/news/2023/01/6c679e2ec5bf-japan-joins-un-security-council-as-new-nonpermanent-member.html, (Erişim Tarihi: 03.02.2023).
[5] “Japan to Host G7 Summit in Hiroshima Next May”, Japan Times, https://www.japantimes.co.jp/news/2022/06/28/national/g7-hiroshima-summit/, (Erişim Tarihi: 03.02.2023).
[6] “Japan Cabinet Approves Additional Sanctions on Russia”, NHK World Japan, https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20230127_21/, (Erişim Tarihi: 03.02.2023).
[7] “Japan Prime Minister is Touring G7 Allies in Europe and North America”, Yahoo Finance, shorturl.at/mwzLX, (Erişim Tarihi: 03.02.2023).
[8] “Japan’s Plans for an Anti-China Alliance”, The Spectator, https://www.spectator.co.uk/article/japans-plans-for-an-antichina-alliance/, (Erişim Tarihi: 04.02.2023).
[9] Aynı yer.
[10] “US Gets Access to 9 Military Bases in the Philippines; China Warns Manila of Being ‘Dragged into Troubled Waters’”, The Eurasian Times, https://eurasiantimes.com/edited-amid-growing-us-philippines-military-coooperation-china/, (Erişim Tarihi: 04.02.2023).
