Kanada ve Güney Kore, daha güçlü bir ikili ortaklık inşa etme sürecindedir. Mayıs 2023 tarihinde Kanada Başbakanı Justin Trudeau ve Güney Kore Cumhurbaşkanı Yoon Suk Yeol tarafından verilen talimat doğrultusunda Kanada ve Güney Kore dışişleri bakanlıkları, Kanada-Güney Kore Kapsamlı Stratejik Ortaklık Eylem Planı’nı uygulamaya koymak üzere anlaşmışlardır.[i] Eylem Planı, stratejik ortaklığı ve Hint-Pasifik stratejilerini birleştirmektedir.
Bu eylem planında Hint-Pasifik ve Kuzey Pasifik’te iki ülkenin ortak olarak çalışmasını sağlayacak iddialı girişimler bulunmaktadır.Güney Kore’nin yaklaşan Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) ev sahipliği ve Kanada’nın 2025 yılında üstleneceği G7 Başkanlığı göz önünde bulundurulduğunda Eylem Planı, iki ülkenin küresel konularda işbirliğini derinleştirmesi için bir temel sağlamaktadır. Üst düzey yetkililer arasında yıllık olarak gerçekleştirilecek ikili Stratejik Diyalog, Eylem Planı’nın uygulanmasını kolaylaştıracaktır.[ii]
Eylem Planı, Eylül 2022’den bu yana stratejik ortaklık kapsamında elde edilen başarılar üzerine inşa edilmektedir. Bu başarılar arasında kritik mineraller hususunda işbirliği, enerji güvenliği, askeri ve savunma bilgilerinin korunmasına yönelik anlaşma müzakereleri, üst düzey ekonomik güven diyaloğu, savunma malzemeleri konusunda işbirliği, ikili iklim değişikliği diyaloğu, dış politika, kalkınma işbirliği, ortak Ar-Ge ve Arktik konularını içermektedir. Ayrıca diplomatik ilişkilerin 60. yıldönümü doğrultusunda gençlere yönelik değişim programlarıyla ilgili yeni çalışmalar başlatılmıştır.[iii]
2022 yılından bu yana süregelen gelişmeler doğrultusunda Güney Kore ve Kanada’nın üst düzey diplomatları, 18 Temmuz 2024 tarihinde bölgesel güvenlik, ekonomi, teknoloji ve diğer alanlarda işbirliğini genişletme yollarını görüşmek üzere bir araya gelmiştir. Görüşme sırasında Güney Kore Dışişleri Bakanı Cho Tae-yul ve Kanadalı mevkidaşı Melanie Joly, güvenlik, ekonomi, tedarik zincirleri, teknoloji, sağlık ve iklim değişikliği gibi geniş alanları kapsayan kapsamlı ortaklığı daha da geliştirmek için bir eylem planını resmi olarak kabul etmişlerdir.[iv]
Cho ve Joly, kıdemli dışişleri ve savunma yetkililerinin katılacağı görüşmeler çerçevesinde Temmuz ayı içerisinde üst düzey 2+2 ekonomik güvenlik diyaloğu kuracaklarının ve ikili işbirliğini kurumsallaştıracaklarının sözünü vermişlerdir. Ayrıca Kuzey Kore’nin Haziran ayındaki zirvede imzaladığı kapsamlı stratejik ortaklık anlaşması çerçevesinde Rusya’yla derinleşen askeri ve ekonomik işbirliğinden duydukları endişeyi dile getirmişlerdir. Joly, Kanada’nın Kuzey Kore’nin nükleer silahlardan arındırılması yönündeki çabalara desteğini yinelemiştir.[v]
Kanada ve Güney Kore, kurallara dayalı uluslararası sistemi koruma ve teşvik etme konusunda ortak bir vizyona sahiptir. Kanada ve Güney Kore, kurallara dayalı uluslararası sistemi savunma konusunda ortak bir vizyona sahiptir. Birleşmiş Milletler ve ASEAN gibi çok taraflı platformlarda demokrasi, özgürlük ve insan haklarını savunarak küresel barış ve istikrarın sürdürülmesine katkıda bulunmayı hedeflemektedirler. Bu bağlamda Kanada ve Güney Kore’nin Amerika Birleşik Devletleri (ABD)-Çin rekabetinde dengeleyici bir rol oynamaları gerekecektir. Kuzey Kore’deki insan hakları ihlallerine dikkat çeken Kanada ve Güney Kore, insan hakları yükümlülüklerinin teşvik edilmesi ve korunması konusunda işbirliği yapmaktadır. Kadınların ve kız çocuklarının haklarının korunması ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması, barışçıl ve müreffeh toplumlar inşa etmede kritik öneme sahiptir. Özellikle Bilgi Bütünlüğü Üzerine Küresel Bildirge’de belirlenen hedefleri[vi] ortaklaşa ileriye taşımak, insan hakları ve uluslararası güvenlik boyutlarını derinleştirmek, Kuzey Kore İnsan Hakları Diyaloğu’nu[vii] yıllık olarak düzenlemek bölgedeki ikincil çıkarlar için oldukça mühim görünmektedir.
Kanada ve Güney Kore, iklim değişikliğiyle mücadele ve sürdürülebilir enerji kaynaklarının teşvik edilmesi konusunda ortak hedefler taşımaktadır. Düşük karbonlu enerji kaynaklarının geliştirilmesi ve orman yangını yönetimi konularında işbirliği, bu hedeflerin gerçekleştirilmesinde kritik rol oynamaktadır. Çin’in dünyanın en büyük karbon salıcılarından biri olması ve ABD’nin iklim değişikliği ile mücadele konusundaki güçlü politikaları, Kanada ve Güney Kore’nin bu iki büyük güçle işbirliği yaparak küresel iklim hedeflerine katkıda bulunmalarını ve enerji güvenliklerini artırmalarını gerektirmektedir.
Sonuç olarak Kanada ve Güney Kore, kurallara dayalı uluslararası sistem, demokrasi, insan hakları, güvenlik, ekonomi, iklim değişikliği ve sağlık alanlarında geniş işbirliği potansiyeline sahiptir. Bu işbirliği, Çin ve ABD’nin küresel politikalarından etkilenirken, Kanada ve Kore’nin bağımsız ve dengeli bir dış politika izlemeleri, küresel barış, istikrar ve refahın sağlanmasına katkıda bulunacaktır. Bölgesel aktörler, bu işbirliğinde önemli rol oynayarak Kanada ve Kore’nin stratejik hedeflerine ulaşmasına yardımcı olabilir. Bu doğrultuda iki ülkenin çok taraflı platformlarda ve ikili işbirliği alanlarında ortak hedefler doğrultusunda çalışması büyük önem taşımaktadır.
İşbirliği, sadece ikili ilişkileri güçlendirmekle kalmayacak, aynı zamanda küresel ve bölgesel istikrarı da artıracaktır. Bu işbirliği, Çin ve ABD gibi büyük güçlerin etkisi altında şekillenirken, Kanada ve Güney Kore’nin bağımsız hareket kabiliyetlerini korumaları ve dengeli bir dış politika izlemeleri, uzun vadede daha sürdürülebilir ve etkili sonuçlar doğuracaktır. Bu bağlamda Kanada ve Güney Kore’nin gelecekteki işbirliği, hem kendi ulusal çıkarlarını koruma hem de küresel barış ve istikrarı sağlama hedeflerine yönelik önemli adımlar atmalarını sağlayacaktır.
[i] Action Plan: Implementing the Canada-Korea Comprehensive Strategic Partnership, Government of Canada, https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2024/07/action-plan-implementing-the-canada-korea-comprehensive-strategic-partnership.html, (Erişim Tarihi: 23.07.2024).
[ii] Aynı yer.
[iii] Aynı yer.
[iv] “S. Korea, Canada agree to enhance regional security, economic cooperation”, Korea Herald, https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20240718050737, (Erişim Tarihi: 23.07.2024).
[v] Aynı yer.
[vi] “Canada-the Republic of Korea relations”, Government of Canada, https://www.international.gc.ca/country-pays/republic_korea-republique_coree/relations.aspx?lang=eng, (Erişim Tarihi: 23.07.2024).
[vii] “2024 International Dialogue on North Korean Human Rights”, CSIS, https://www.csis.org/events/2024-international-dialogue-north-korean-human-rights, (Erişim Tarihi: 23.07.2024).
