Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) genişletilmiş versiyonu olan OPEC+ ülkelerinin üretim kesintisi politikası izlemeye başlamasıyla enerji güvenliği meselesi yeniden gündeme gelmiştir. Petrol fiyat dalgalanmaları yerini yükseliş trendine bırakırken yatırımcılar, bundan uzun vadeli kazançlar elde etmiştir. Fakat kazanç serisi devamlılık göstermeyeceği ve yükseliş trendinin sona ereceği tahmin edilmektedir. Hem Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) hem de OPEC+, dünyanın en büyük petrol arz açığına doğru ilerlediği noktasında hemfikirdir.[1]
IEA tarafından hazırlanan raporda, küresel talebin haziran ayı içerisinde 103 milyon/varille rekor kırması ve Ağustos ayı öngörülerinin yeni rekorun kırılacağı yönünde olması da bu görüşü kanıtlar niteliktedir. Ağustos ayının ikinci haftasında fiyatlarda en düşük yükseliş kaydedilmiştir. Buna rağmen fiyatlar, varil başına 84.89 dolarla son dokuz ayın en yüksek seviyesine ulaşmıştır.[2] Yine küresel ham petrol referans fiyatı olan Brent, varil başı 88.10 dolarla son yedi ayın en yüksek seviyesine çıkmıştır. Yine Kuveyt’in ham petrol ihracatı yılın ilk yedi ayında yılda yaklaşık %10 düşerek günde ortalama 1,61 milyon varile (bpd) gerilemiştir.
Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) bankacılık sektöründe yaşadığı çalkantılar petrol piyasasının olumsuz tepki vermesine sebep olabilmektedir. Bu aya ait bir Baker Hughes raporunda petrol ve genel sondaj sayılarının 17 aylık düşük seviyelere doğru gerilediği ifade edilmiştir. Bu durum bazı analistlerce Amerikan üretim oranlarının düşüş yaşayacağı şeklinde yorumlanmıştır. Ancak EIA raporu, son dönemde ham petrol fiyatlarında ve kuyu seviyesi verimliliğinde görülen artışla ABD petrol üretiminin beklenti üzeri artış göstereceğini belirtmiştir.
Wall Street Journal ise petrol piyasasının zayıflığını, Çin’in bankalara bir yıllık kredileri yönlendiren önemli bir tesisin faiz oranını beklenmedik biçimde %2,65’ten %2,5’e düşürmesine ve bankacılık sistemine 55.2 milyar dolarlık yeni kredi vermesine bağlamaktadır.[3] Özellikle yatırımcıların Nvidia ve Apple hisselerine yönelik yatırımlarını arttırmasıyla beraber[4]Çin’in emlak piyasasında sorun yaşaması, dünya ekonomisindeki ikinci büyük ekonomiye yönelik endişelerin büyümesi, ham petrol fiyatlarında düşüşün sinyali olarak değerlendirilmektedir. Çin’in önemli bir teşvik yapmadığı noktada küresel büyüme endişelerinin yakın bir gelecekte ortadan kalkmayacağı ve petrol piyasalarının daralmaya devam edeceği düşünülmektedir.[5] Kaldı ki zayıf bir yuan, doların güçlenmesine neden olmaktadır. Böyle bir piyasada altın da istikrarlı bir düşüş yaşamaktadır.
Diğer yandan OPEC, 2024 yılı petrol talebinde optimistik bir tutumda olup bu yıldan 2.25 milyon varil/gün daha yüksek küresel petrol talebi yaşanacağını öngörmektedir. OPEC’e göre; petrol piyasasının istikrarını sağlayabilecek ana parametreler ise pazar koşullarının çok iyi değerlendirilmesi, ayrıca OPEC ve harici üretici devletlerin alacağı proaktif ve dikkatli önlemlerdir.
Sonuç olarak OPEC+ üyelerinin arz kesinti kararı, küresel petrol fiyatlarında yükselişe neden olmuştur. Bu durum, petrol rafinerilerinin alımları düşmeden önce tedarik tamponu oluşturan Çin’in lehine olmuştur. Bu sayede Çin, denizaşırı ülkelerdeki petrol ve gaz üretiminde büyüme gerçekleştirmiş ve ham petrol ihracatını haziran ayında günde 12,67 milyon varile ulaştırabilmiştir.[6] Bu bağlamda Çin ekonomisinin yavaşlaması, küresel ekonomik büyümeyi de olumsuz yönde etkileyecektir. OPEC, OPEC+ ve IEA, dünyanın en büyük petrol ithalatçısı olan Çin’in 2023 yılının geri kalanında ham petrol talebini canlandıracağına güvenmektedir.[7] OPEC üretim kesintilerinin yanı sıra Ural ham petrol fiyatının da üst taban fiyatını aşması, Rusya’nın petrol ihracatını da olumsuz etkilemiştir. Bu çerçevede ABD, petrol fiyatlarına desteğini artırarak sürdürecektir.
[1] “The Energy Report: Peak so Far”, Investing.com, https://www.investing.com/analysis/the-energy-report-peak-so-far-200640884 , (Erişim Tarihi: 18.08.2023).
[2] “Commodities Week Ahead: Oil Bulls Cling to $80 as Fed Minutes, Retail Sales Beckon”, Investing.com, https://www.investing.com/analysis/commodities-week-ahead-oil-bulls-cling-to-80-as-fed-minutes-retail-sales-beckon-200640910 , (Erişim Tarihi:17.08.2023).
[3] “The Energy Report: Fitch Things Up”, Investing.com, https://www.investing.com/analysis/the-energy-report-fitch-things-up-200640976 , (Erişim Tarihi: 18.08.2023).
[4] “Yields Rise Alongside Dollar; Tech Leads the Charge Higher as Stocks Rebound”, Investing.com, https://www.investing.com/analysis/yields-rise-alongside-dollar-tech-leads-the-charge-higher-as-stocks-rebound-200640949 , (Erişim Tarihi: 17.08.2023).
[5] Aynı yer.
[6] “China Oil Buying Frenzy Cools as Record İnventory Shields İt From Price Rally”, Hellenic Shipping News Worldwide, (Erişim Tarihi: 19.08.2023).
[7] “Oil Settles Lower as China Fears, Rate Hikes Counter Tight US Supply”, Reuters, https://www.reuters.com/business/energy/oil-prices-steady-markets-weigh-weak-china-data-tighter-crude-supplies-2023-08-16/, (Erişim Tarihi: 18.08.2023).
