Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Venezuelalı mevkidaşı Nicolás Maduro Moros ile 13 Eylül 2023 tarihinde Pekin’deki Büyük Halk Salonu’nda bir görüşme gerçekleştirmiştir.[1] İki başkan, Çin-Venezuela ilişkilerinin stratejik ortaklığa yükseltildiğini duyurmuştur.
Maduro, Venezuela’nın Çin’in özel ekonomik bölgeler inşa etme ve tarım, yatırım, eğitim ve turizm alanlarında pratik işbirliğini derinleştirme konusundaki deneyiminden yararlanmaya istekli olduğunu söylemiştir.[2] Görüşme hakkında Şi, Çin ve Venezuela’nın birbirine güvenen dost aktörler olduğuna dikkat çekmiş ve sürekli değişen uluslararası ortamda kurulan sağlam bağlara övgüde bulunmuştur.[3]
Şi, Maduro ile yaptığı görüşmede şu ifadeleri kullanmıştır:[4]
“Çin, Venezuela’yla ilişkilerine her zaman stratejik ve uzun vadeli bir perspektiften bakıyor ve Venezuela’nın ulusal egemenliği, ulusal onuru ve sosyal istikrarı koruma çabalarının yanı sıra Venezuela’nın dış müdahaleye karşı çıkmasını da sıkı bir şekilde destekliyor. Çin ile Venezuela arasında her türlü koşula uygun stratejik ortaklığın kurulması, iki halkın ortak beklentilerini karşılıyor ve tarihsel gelişimin genel eğilimine uyuyor.”
Buradan hareketle Şi’nin daha verimli bir Çin-Venezuela ilişkisi için kararlı olduğu ve bu durumu önemli bir hedef haline getirdiği söylenebilir. Maduro ise iki ülkenin derin dostluğa ve verimli bir işbirliğine sahip olduğunu ve bu durumun ikili ilişkileri Küresel Güney ülkeleri arasındaki ilişkiler için bir model haline getirdiğini söylemiştir.[5]
Maduro, aynı zamanda maruz kaldıkları tek taraflı yaptırımlar ve Covid-19 döneminde Çin hükümetine ve halkına değerli destek ve yardımları için teşekkür ettiğini de belirtmiştir. Maduro, Venezuela’nın ulusal kalkınmasının ve ikili ilişkilerin önemli bir aşamada olduğunu söyleyerek “Her türlü hava koşuluna uygun bir stratejik ortaklığın kurulması tarihi bir öneme sahiptir ve kesinlikle ikili ilişkilerde yeni bir çağın başlangıcı olacaktır.” demiştir.[6]
Siyasi güvenin artması, ikili ilişkilerde üst düzey işbirliği anlamına gelmektedir. İki ülke, aynı zamanda çok taraflı çerçevedeki işbirliğini genişletecek ve dolayısıyla yeni bir uluslararası düzenin inşasına katkıda bulunacaklardır. Çin’in reformu ve dışa açılması, özellikle de özel ekonomik bölgelerin geliştirilmesi hakkında konuşan Şi, ülkesinin çağın gereksinimlerine ayak uydurduğunu söylemiştir. Bu bağlamda ülkesinin Venezuela’yla çalışmaya hazır olduğunu söyleyen Çin lideri, özel ekonomik bölgeler kurma konusunda Venezuela’yı desteklediklerini ve ulusal kalkınmasına yardımcı olmak için ilgili deneyimi paylaşacaklarını vurgulamıştır.[7]
İki aktör arasındaki ilişkilerin güçlenmesi halinde Venezuela ekonomisinin bundan büyük katkı sağlayacağı söylenebilir. Çünkü ülke ekonomisi; iç siyasi faktörler, Amerikan yaptırımları ve Covid-19 salgını nedeniyle baskı altındadır.
Sonuç olarak Çin’in Latin Amerika ülkeleriyle ilişkilerin geliştirilmesine büyük önem verdiği bilinmektedir. Bu ilişkilerin Çin’in küresel etkinliğini kat ve kat arttırması beklenmektedir. Bu görüşme, Çin ve Venezuela arasındaki stratejik ortaklık ve işbirliği açısından da önemli bir adımı temsil etmektedir. İki ülke, ulusal egemenlik ve toprak bütünlüklerine saygıyı esas alan uzun vadeli ve kapsamlı bir ilişki perspektifine sahiptir. Çin’in Venezuela’ya sunduğu destek ve işbirliği fırsatları, Venezuela’nın iç ve dış zorluklarla başa çıkmasına yardımcı olabilir. Bu güçlü işbirliği, hem bölgesel hem de küresel arenada daha geniş çok taraflı işbirliği çerçevelerini teşvik ederek yeni bir uluslararası düzenin şekillenmesine katkıda bulunabilir. Bu sürecin, Venezuela’nın ekonomik kalkınması ve uluslararası ilişkilerinde yeni bir aşamaya geçişi için önemli bir dönüm noktası olabileceği öngörülebilir.
[1] “Xi, Maduro Announce Elevation of China-Venezuela Ties”, Xinhua News, https://english.news.cn/20230914/ff6562bf38f4486f8630a37d6bbe8150/c.html, (Erişim Tarihi: 15.09.2023).
[2] “Xi, Maduro Announce Elevation of China-Venezuela Ties”, The State Council The People’s Republic of China, https://english.www.gov.cn/news/202309/13/content_WS6501a513c6d0868f4e8df672.html, (Erişim Tarihi: 15.09.2023).
[3] “China, Venezuela Elevate Bilateral Ties During Maduro’s Visit”, Global Times, https://www.globaltimes.cn/page/202309/1298154.shtml, (Erişim Tarihi: 15.09.2023).
[4] “Xi, Maduro Announce Elevation of China-Venezuela Ties”, China Daily,https://www.chinadaily.com.cn/a/202309/13/WS65017b55a310d2dce4bb589a.html, (Erişim Tarihi: 15.09.2023).
[5] Aynı yer.
[6] Aynı yer.
[7] “Xi, Maduro Announce Elevation of China-Venezuela Ties”, a.g.e., (Erişim Tarihi: 15.09.2023).
