4 Ekim 2025 tarihinde Ekvador hükümeti, Kanada merkezli DPM Metals şirketine Azuay eyaletinde planlanan Loma Larga altın madeni projesi için verilmiş olan çevresel lisansı resmen iptal etmiştir. Bu karar, Latin Amerika’da kaynak siyaseti, egemenlik yetkisi ve yerel direniş arasındaki gerilimin belirginleştiği bir dönüm noktasını temsil etmektedir.[i]Böylelikle Ekvador, doğal kaynakların kullanımına ilişkin egemen düzenleme yetkisini yeniden teyit etmiş, ancak aynı zamanda onaylanmış bir lisansın iptaliyle doğacak hukuki, diplomatik ve itibarî sonuçlarla da karşı karşıya kalmıştır. Bu olay, Latin Amerika’da madencilik alanındaki doğrudan yabancı yatırımlar ile çevresel güvenlik, yerel toplumsal talepler ve yatırımcı-devlet ilişkilerinin uluslararası düzeydeki kırılganlığı arasındaki hassas dengeyi gözler önüne sermektedir.
Loma Larga projesi, Cuenca kentinin yaklaşık 30 kilometre güneybatısında yer almakta olup DPM tarafından 2021 yılında satın alınmıştır. Şirket, proje kapsamında yaklaşık 419 milyon ABD doları tutarında bir sermaye yatırımı öngörmüş ve ilk yıllarda yıllık ortalama 200.000 ons altın üretimi hedeflemiştir.[ii] DPM, çevresel lisansın verilmesi sürecinde hem ulusal hem de uluslararası çevre standartlarıyla uyumlu hareket ettiğini ileri sürmüştür. Temmuz 2025 tarihinde Ekvador Çevre, Su ve Ekolojik Dönüşüm Bakanlığı tarafından lisansın verilmesi şirket tarafından “kilit bir aşama” olarak duyurulmuş, gerekli katılım süreçlerinin tamamlandığı belirtilmiştir.[iii] Ancak bu lisans kısa sürede geçerliliğini yitirmiştir.
İptalin temel gerekçesi, Quimsacocha su rezervinin korunmasına yönelik artan yerel baskılardır. 3.200 hektarlık bir alanı kapsayan bu yüksek rakımlı páramo ekosistemi, bölgedeki içme suyu ve tarımsal sulama sistemleri için kritik öneme sahiptir.[iv] Yerel halk, Cuenca belediyesi ve Azuay eyalet yetkilileri, madenciliğin bu hassas su kaynaklarını kirleteceğini ve ekolojik dengenin bozulmasına yol açacağını savunmuştur. Eylül 2025 ortasında Cuenca’da 90.000’i aşkın kişi yürüyüş düzenleyerek “Su her şeyden değerlidir” sloganı altında lisansın iptalini talep etmiştir.[v] Bu gösteriler sonrasında ulusal hükümet, ağustos ayında inşaat faaliyetlerini askıya almış ve çevresel yönetim planının yeniden sunulmasını istemiştir. Nihai iptal kararında, Cuenca ve Azuay’daki yerel su otoritelerinin teknik raporları ile “ihtiyat ilkesi” (precautionary principle) temel alınmıştır.
Uluslararası ilişkiler açısından değerlendirildiğinde bu karar, düzenleyici riskin somut bir örneği olup egemenlik yeniden tesisinin sembolüdür. Yabancı yatırımcı konumundaki DPM, çevresel lisansın iptalinin yatırım koruma ilkelerini ihlal ettiği iddiasıyla uluslararası tahkim ya da yatırımcı-devlet uyuşmazlık çözümü (ISDS) mekanizmalarına başvurabilir. Ekvador devleti açısından bu adım, iç siyasi baskılar ve yerel çevre hareketlerinin talepleri doğrultusunda düzenleme yapma kapasitesinin altını çizmektedir. Ancak Quito yönetimi, bu hamlenin düzenleyici kamulaştırma olarak algılanmasını önlemek için dikkatli bir diplomatik denge yürütmek zorundadır.
Bu durum, Latin Amerika genelinde sıkça görülen kaynak bağımlılığı paradoksunun bir yansımasıdır. Bölge ülkeleri, doğal kaynaklarını işletmek için yabancı sermayeye ihtiyaç duymakta, ancak çevresel riskler ve yerel muhalefet nedeniyle “kaynak laneti” dinamikleriyle karşı karşıya kalmaktadır. Ekvador’un doğusundaki Mirador bakır madeni örneğinde olduğu gibi, Çin sermayesiyle yürütülen projeler yerel protestolara rağmen devam ederken Loma Larga vakasında çevresel ve toplumsal baskılar lisansın tamamen iptaliyle sonuçlanmıştır. Bu da Latin Amerika’daki diğer devletlere, belirli koşullar altında sosyal ve ekolojik direnç mekanizmalarının idari kararları etkileyebileceğini göstermektedir.
Bu gelişme, Ekvador’un Kanada’yla olan diplomatik ilişkilerini ve genel olarak transnasyonel madencilik sermayesiyleolan etkileşimini de sınayabilir. Kanada, Latin Amerika’daki madencilik sektöründe önemli yatırımlara sahiptir. Dolayısıyla Quito yönetiminin bu süreci egemenliğinden ödün vermeden ama yatırımcı güvenini de sarsmadan yönetmesi gerekmektedir. Buna karşın söz konusu adım, Ekvador’un çevre diplomasisi açısından olumlu bir imaj kazanmasına da katkıda bulunabilir. Zira Quito yönetimi, su güvenliği ve doğa haklarını ekonomik kalkınmanın önüne koyan bir devlet olarak kendini konumlandırmaktadır.
İç politik düzlemde, karar yerel yönetimlerin güçlenmesine yol açmıştır. Cuenca Belediye Başkanı Cristian Zamora, lisans iptalini “on yıllardır süren bir mücadelenin sonucu” olarak nitelendirmiştir. Merkezi hükümet ise kararı, Anayasa’da güvence altına alınan “doğa haklarının” ve su kaynaklarının korunmasının bir gereği olarak açıklamıştır. Teknik raporların gerekçe olarak öne çıkarılması, kararın siyasi değil teknokratik meşruiyet temelli olduğuna dair bir çerçeve sunmaktadır. Öte yandan bu iptal kararı, Ekvador’daki madencilik sektörüne yönelik yabancı yatırımın geleceğini olumsuz etkileyebilir. Şirketler, çevresel izinlerin siyasi baskılarla iptal edilebileceği endişesiyle ülkeye yatırım yapma konusunda temkinli davranabilir. Bu da Ekvador’un yatırım cazibesini azaltma riski taşımaktadır. Ancak hükümet açısından bu durum, iç meşruiyeti artıran ve çevresel adaletin tesisine yönelik bir kazanım olarak da değerlendirilebilir.
Hukuki açıdan DPM’nin başvuru yolları arasında Ekvador iç hukukuna başvuru veya ikili yatırım anlaşmaları kapsamında uluslararası tahkim süreçleri yer almaktadır. Bu süreçlerin sonucu, Ekvador’un düzenleme yetkisinin sınırlarını test edecektir. Eğer şirket davayı kazanırsa, devlet tazminat ödemek veya lisansı yeniden yürürlüğe koymak zorunda kalabilir; ancak Ekvador’un kazanması durumunda, kamu yararı gerekçesiyle lisans iptali yetkisi güçlenmiş olacaktır. Her iki olasılık da Latin Amerika’daki madencilik politikalarına emsal teşkil edecek niteliktedir.
Sonuç olarak Ekvador’un DPM Metals’in Loma Larga projesine ait çevresel lisansı iptal etmesi, Latin Amerika’da çıkarılabilir kaynakların yönetimi, yabancı yatırım, yerel haklar ve egemen düzenleme yetkisi arasındaki karmaşık ilişkilerin somut bir örneğidir. Bu karar, toplumsal seferberliğin ve çevresel duyarlılığın, uluslararası yatırım dinamiklerini etkileyebilecek ölçüde güç kazandığını göstermekte; devletlerin, bilimsel veriler ve anayasal ilkeler doğrultusunda daha proaktif bir çevre yönetimi anlayışına yöneldiğini işaret etmektedir.
[i] “Ecuador revokes environmental license for Canada’s DPM to develop gold Project”, Reuters, https://www.reuters.com/sustainability/climate-energy/ecuador-revokes-environmental-license-canadas-dpm-develop-gold-project-2025-10-04/, (Erişim Tarihi: 05.10.2025).
[ii] Loma Larga Gold Project, Ecuador, DPM Metals, https://dpmmetals.com/assets/development/loma-larga-gold-project/, (Erişim Tarihi: 05.10.2025).
[iii] “Dundee Precious Metals Announces Receipt of Environmental Licence for the Loma Larga Project and Provides Update on the Feasibility Study Results Timing”, Junior Mining Network, https://shorturl.at/bgOPo, (Erişim Tarihi: 05.10.2025).
[iv] Aynı Yer.
[v] Tens of thousands protest DPM’s Ecuador mine project near key water reserve, Reuters, https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/tens-thousands-protest-dundees-ecuador-mine-project-near-key-water-reserve-2025-09-16/, (Erişim Tarihi: 05.10.2025).
