Kazakistan’da son yıllarda yükseköğretim sistemi uluslararası bir boyut kazanmış, bilimsel araştırma kapasitesi güçlenmiş ve nitelikli bir eğitim-öğrenim süreci ortaya çıkmaya başlamıştır. Günümüzde Astana yönetimi, akademi alanındaki uluslararası ortaklarını genişletmeye devam etmektedir. Bu çerçevede Japonya ve Güney Kore ile geliştirilen son girişimler, Kazakistan’ın yükseköğretim politikasında dikkat çekici bir yönelime işaret etmektedir. Ülkedeki eğitim politikaları, bilhassa Yapay Zekâ (YZ), dijital teknolojiler, bilgi güvenliği, mühendislik ve ortak araştırma alanlarında oluşturulan yeni uluslararası ortaklıklarla desteklenmektedir.
Kazakistan Bilim ve Yüksek Öğretim Bakanı Sayasat Nurbek’in 10 Ağustos 2026 tarihindeTokyo ve Seul’de gerçekleştirdiği temaslar bu politikanın güncel örneklerinden birini oluşturmaktadır. Japonya’da Tokyo Metropolitan Üniversitesi ve Birleşmiş Milletler Üniversitesi ile akademik ortaklıklar ele alınırken; Güney Kore’de bilim, yükseköğretim, yapay zekâ, teknoloji transferi ve nitelikli uzman yetiştirilmesi konuları gündeme gelmiştir.² Bu temasların kapsamı, Kazakistan’ın yükseköğretim alanındaki milletlerarası işbirliklerini sadece öğrenci ve öğretim üyesi değişimiyle sınırlı tutmadığını; ortak araştırma, teknoloji transferi ve kurumsal kapasite geliştirme gibi daha kapsamlı alanlara taşıdığını göstermektedir.
Japonya ile geliştirilen akademik ilişkiler, öncelikli olarak yükseköğretim ve bilimsel araştırma kapasitesinin güçlendirilmesi açısından önem taşımaktadır. Tokyo Metropolitan Üniversitesi Rektörü Takaya Ohashi ile gerçekleştirilen görüşmelerde akademik hareketliliğin kuvvetlendirilmesi, araştırmacı ve öğretim üyesi değişimleri ile ortak eğitim ve araştırma projelerinin geliştirilmesi ele alınmıştır. Bunun yanı sıra Ohashi’nin kasım ayında Astana’da düzenlenmesi planlanan Stratejik Ortaklar Forumu’na davet edilmesi, akademik işbirliğinin daha geniş bir stratejik ortaklık çerçevesinde ele alındığını göstermektedir. Birleşmiş Milletler Üniversitesi ile gerçekleştirilen temaslar da bu yaklaşımın sadece ikili üniversite ilişkileriyle sınırlı olmadığını ortaya koymaktadır. Bilim, yükseköğretim ve sürdürülebilir kalkınma işbirliğinin artırılması ve üniversitenin Kazakistan’daki etkinliğinin genişletilmesi seçeneklerinin değerlendirilmesi, Astana’nın uluslararası akademik kurumları ülkenin yükseköğretim ekosistemine daha fazla dahil etmeye çalıştığını göstermektedir.³
Kazakistan’ın Japonya ile ilişkilerinde eğitimin giderek daha belirgin bir stratejik unsur haline geldiği söylenebilir. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in Aralık 2025tarihinde Tokyo’da düzenlenen ilk Orta Asya-Japonya Zirvesi kapsamında insan sermayesini “kalkınmanın başat unsurlarından biri” olarak öne çıkarması ve Japon üniversitelerini Kazakistan’da şube ve eğitim merkezleri açmaya davet etmesi, mevcut akademik girişimlerin daha geniş devlet politikasının parçası olduğunu göstermektedir.⁴ Dolayısıyla yükseköğretim alanındaki işbirliğinin ticaret ve yatırım ilişkilerine eşlik eden tamamlayıcı bir unsur olmaktan çıkarak ikili ilişkilerin temel sütunlarından biri haline gelmeye başladığı değerlendirilebilir.
Kazakistan’ın Güney Kore ile geliştirilen iş ortaklıkları ise daha farklı ve teknoloji odaklı bir boyut taşımaktadır. Kazakistan Bilim ve Yüksek Öğretim Bakanı Sayasat Nurbek ile Güney Kore Başbakan Yardımcısı ve Bilim ve Bilişim Teknolojileri Bakanı Bae Kyung-hoon arasındaki temaslarda bilim, yükseköğretim ve yapay zekâ alanlarında iş ortaklıklarının yanı sıra teknoloji transferi, ortak araştırma ve nitelikli uzman yetiştirilmesi konuları ele alınmıştır.⁵ Bu başlıkların aynı kapsamda değerlendirilmesi, Kazakistan’ın yükseköğretim politikası ile teknolojik kalkınma hedefleri arasında doğrudan bir bağlantı kurmaya çalıştığını göstermektedir.
Bu ilişkinin en dikkat çekici boyutlarından biri, Kore İleri Bilim ve Teknoloji Enstitüsü’nün (KAIST) Kazakistan’da bir şube kampüsü açmasına yönelik girişimi olmuştur. KAIST, bilim ve teknoloji alanındaki uluslararası itibarı yüksek kurumlardan biri olması sebebiyle böyle bir yapılanmanın Kazakistan’ın yalnızca eğitim kapasitesine değil, araştırma ve inovasyon ekosistemine de katkı sağlama potansiyeli bulunmaktadır.⁶ Bilhassa YZ ve dijital teknolojiler alanında uzman yetiştirilmesi ve ortak araştırma projelerinin geliştirilmesi, Kazakistan’ın teknolojik kapasitesini dışarıdan teknoloji satın alan bir yapıdan, bilgi üretimi ve teknoloji geliştirme kapasitesi daha yüksek bir modele doğru taşıma hedefini yansıtmaktadır.
Kazakistan’ın Güney Kore ile geliştirilen çift diploma programları da bu dönüşümün insan sermayesi boyutunu ortaya koymaktadır. Almatı Beşeri ve Ekonomik Üniversitesi ile Seul Siber Üniversitesi arasında yapay zekâ ve bilgi güvenliği alanlarında geliştirilmesi planlanan ortak lisans programı kapsamında 1+2+1 modeli öngörülmektedir. Bu modelde öğrencilerin ilk ve son yıllarını Kazakistan’da, ikinci ve üçüncü yıllarını ise Güney Kore’de tamamlamaları ve iki üniversiteden ayrı ayrı diploma almaları planlanmaktadır. Astana’nın amacı salt kendi yükseköğretim sisteminin kapasitesini artırmak değil, aynı zamanda devleti bölgesel bir eğitim, araştırma ve teknoloji merkezi haline getirmektir. Nitekim Almatı’nın QS Best Student Cities 2027 sıralamasında şimdiye dek en yüksek konumuna ulaşması ve ülkedeki uluslararası öğrenci sayısındaki artış, Kazakistan’ın eğitim alanındaki uluslararası çekiciliğini artırma çabasının neticelerinden bazıları olarak değerlendirilmektedir.⁷
Kazakistan’ın Japonya ve Güney Kore ile yükseköğretim, bilim, yapay zekâ ve teknoloji alanlarında geliştirdiği yeni ilişkiler ve ortaklıklar, devletin eğitim politikasında daha milletlerarası ve teknoloji odaklı bir dönemin şekillenmekte olduğunu göstermektedir. Tokyo Metropolitan Üniversitesi ve Birleşmiş Milletler Üniversitesi ile geliştirilen akademik iş ortaklıkları, Japonya ile bilimsel ve eğitimsel ilişkilerin kurumsallaştırılmasına katkı sağlarken; Güney Kore ile KAIST, Seul Ulusal Üniversitesi, Kore Üniversitesi ve Seul Siber Üniversitesi üzerinden geliştirilen girişimler daha belirgin biçimde teknoloji ve insan sermayesi eksenine yönelmektedir.
Kazakistan’ın akademik açılımını, sadece yükseköğretim kapasitesini geliştirme çabası olarak değerlendirmek doğru olmayacaktır. Bu girişimler, aynı zamanda insan sermayesinin güçlendirilmesi, yapay zekâ ve dijital teknolojiler alanında uzmanlaşmanın artırılması, teknoloji transferinin hızlandırılması ve ülkenin bölgesel bir eğitim ve inovasyon merkezi haline getirilmesi hedefleriyle bağlantılıdır. Fakat bu stratejinin uzun süren başarısı, yapılan anlaşmaların sayısından ziyade ortaya çıkaracağı somut sonuçlarla ölçülecektir. Ortak araştırma projelerinin kalıcı hale gelmesi, Kazakistan’da uluslararası üniversitelerin güçlü akademik yapılar oluşturması, teknoloji transferinin sanayiye yansıması ve yetiştirilen nitelikli insan kaynağının ülke içinde istihdam edilmesi halinde bu akademik açılımın ekonomik ve stratejik karşılığı daha belirgin hale gelecektir.
Japonya ve Güney Kore ile geliştirilen yükseköğretim ortaklıkları, Kazakistan’ın eğitim politikasını dış politika, teknoloji ve ekonomik kalkınma gerekçeleriyle daha güçlü biçimde ilişkilendirdiğini göstermektedir. Bu yönüyle Astana’nın akademik açılımı, yalnızca üniversiteler arası bir işbirliği sürecini değil; Kazakistan’ın Orta Asya’da eğitim, bilim ve yapay zekâ alanlarında daha merkezi bir konum elde etme arayışını yansıtmaktadır.
¹Tashih: Dr. Cenk TAMER, Geliş Tarihi: 18.08.2026, 23.00, Teslim Tarihi: 21.08.2026, 11.10
² “Kazakhstan Deepens University Ties with Japan and South Korea”, The Astana Times, https://astanatimes.com/2026/08/kazakhstan-deepens-university-ties-with-japan-and-south-korea/, (Erişim Tarihi: 18.08.2026).
³ Aynı Yer.
⁴ Aynı Yer.
⁵ “Kazakhstan expands cooperation with leading universities in Japan and South Korea”, Kazinform, https://qazinform.com/news/kazakhstan-expands-cooperation-with-leading-universities-in-japan-and-south-korea-962b65, (Erişim Tarihi: 18.08.2026).
⁶Aynı Yer.
⁷ “Kazakhstan, South Korea to launch dual-degree program in AI and information security”, Kazinform, https://qazinform.com/news/kazakhstan-south-korea-to-launch-dual-degree-program-in-ai-and-information-security-f83a20, (Erişim Tarihi: 18.08.2026).
