Japonya Dışişleri Bakanlığı’ndan üst düzey bir yetkili, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Etorofu Adası’nı ziyaret etmesinin ardından Japonya’nın Rusya’ya karşı bazı önlemler almayı değerlendirdiğini söyledi.
Putin, perşembe günü Hokkaido açıklarında Rusya’nın kontrolünde ve Japonya’nın hak iddia ettiği ada zincirine devlet başkanı veya başbakan olarak ilk ziyaretini gerçekleştirerek Tokyo’nun tepkisini çekti. Japonya ziyareti “tamamen kabul edilemez” olarak nitelendirdi.
Yetkili gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bundan sonra hangi adımı atacağımızı değerlendiriyoruz.” dedi. Ek bir yaptırım uygulanmasının gündemde olduğu düşünülüyor.
Japonya’da Kuzey Toprakları, Rusya’da ise Güney Kuril Adaları olarak bilinen adalar, uzun süredir iki ülke arasındaki toprak anlaşmazlığının merkezinde yer alıyor. Ziyaret, Moskova’nın Ukrayna’ya yönelik devam eden işgali nedeniyle Japonya ile Rusya arasındaki ilişkilerin gergin olduğu bir dönemde gerçekleşti.
Japonya, Etorofu, Kunaşiri, Şikotan ve Habomai adacık grubundan oluşan ada zincirinin II. Dünya Savaşı’nın sona ermesinin hemen ardından Sovyetler Birliği tarafından yasa dışı şekilde ele geçirildiğini savunuyor. Rusya ise söz konusu el koymanın meşru olduğunu ileri sürüyor.
Japon hükümeti perşembe günü Rusya’nın Tokyo Büyükelçisi Nikolay Nozdrev’i Dışişleri Bakanlığına çağırarak Putin’in ziyareti nedeniyle sert protestoda bulundu. Başbakan Sanae Takaichi ise Kuzey Toprakları’nın “hem tarihsel hem de uluslararası hukuk açısından” Japonya topraklarının ayrılmaz bir parçası olduğunu söyledi.
Rusya hükümetine göre Putin, bir balık işleme tesisi, hastane ve okulu ziyaret etti ve yerel halkla görüştü.
Toprak anlaşmazlığı nedeniyle iki ülke II. Dünya Savaşı’nın ardından hiçbir zaman barış anlaşması imzalamadı.
Takaichi’nin siyasi akıl hocası olan eski Başbakan Shinzo Abe döneminde Japonya, Kuzey Toprakları anlaşmazlığını çözme umuduyla Rusya ile daha yakın ilişkiler kurmaya çalıştı. Abe, 2020’de sona eren başbakanlığı sırasında Putin ile 27 kez görüştü.
İki lider 2018 yılında, Japonya ile Sovyetler Birliği arasında 1956’da imzalanan ve bir barış anlaşmasının ardından iki küçük ada olan Şikotan ile Habomai adacık grubunun Japonya’ya devredilmesini öngören ortak bildirge temelinde barış anlaşması görüşmelerini hızlandırma konusunda mutabık kaldı.
Görüşmeler, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinin ardından askıya alındı. Japonya’nın Moskova’ya yönelik ABD öncülüğündeki yaptırımlara katılmasının ardından ilişkilerin daha da kötüleşmesi nedeniyle müzakerelerin yeniden başlaması ihtimali düşük görünüyor.
Putin çarşamba günü yaptığı açıklamada adaların II. Dünya Savaşı sonucunda Rusya toprakları haline geldiğini yineledi ve Japonya’yı Ukrayna’daki çatışma nedeniyle “nedensiz yaptırımlar” uygulamakla ve Rusya’yı tehdit olarak tanımlamakla eleştirdi.
2010 yılında dönemin Rusya Devlet Başkanı Dmitry Medvedev, tartışmalı adaları ziyaret eden ilk Rus devlet başkanı oldu. Medvedev bu kapsamda Kunaşiri Adası’nı ziyaret etmişti.
