30 Eylül 2026 tarihinde Rusya, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’ne (NATO), İttifak’ın Kaliningrad Bölgesi’ni Rusya’dan izole etmeye yönelik bir girişimde bulunması hâlinde nükleer silahlar da dâhil olmak üzere sahip olduğu silah cephaneliğini kullanmaya hazır olduğunu bildirmiştir.[i] Söz konusu uyarı, Polonya Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski’nin 11 Eylül 2026 tarihinde Moskova’yı Ukrayna’dan bazı askerî unsurlarını yeniden konuşlandırmaya zorlamak amacıyla Kaliningrad çevresindeki NATO askerî tatbikatlarının yoğunlaştırılmasını önermesinin ardından gelmiştir.[ii]
Aynı dönemde Rusya, savaş dönemindeki ilk devlet “Duma” parlamento seçimlerinin ardından askerî personel kapasitesini genişletmektedir. 28 Eylül 2026 tarihinde Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rusya Silahlı Kuvvetleri’nin toplam personel sayısını 1 milyon 550 bin 500’ü aktif görevde olmak üzere 2 milyon 440 bine çıkaran bir kararname imzalamıştır. Söz konusu kararname, Eylül 2022 tarihinde ilan edilen kısmi seferberliğe benzer yeni bir kısmi seferberlik anlamına gelmemektedir. Bununla birlikte Rusya, yaklaşık 120 bin erkeğin zorunlu askerlik hizmetine alınmasının öngörüldüğü sonbahar celp dönemini de başlatmıştır.[iii] Bu gelişmeler, Moskova’nın Kaliningrad çevresindeki mevcut baskıya yanıt vermenin yanı sıra daha geniş kapsamlı askerî kapasitesini yeniden oluşturmak için gerekli imkânları hazırlamaya çalıştığına işaret etmektedir.
Kaliningrad, Rusya’nın Avrupa’ya yönelik askerî stratejisinde kendine özgü bir konuma sahiptir. Rusya’nın ana karasından coğrafi olarak ayrılmış olan bu eksklav, Polonya ve Litvanya arasında yer almaktadır. Dolayısıyla Kaliningrad, Moskova’ya Baltık Denizi bölgesinde ileri bir askerî konuşlanma imkânı sağlamaktadır. Bölge; Rusya’nın Baltık Denizi’nde güç projeksiyonu gerçekleştirmesine ve NATO’nun kuzeydoğu kanadındaki hareket serbestisini sınırlandırmasına imkân veren önemli deniz, füze, hava savunma, elektronik harp ve diğer askerî kapasitelere ev sahipliği yapmaktadır. Bununla birlikte Kaliningrad’ın coğrafi konumu Moskova açısından stratejik bir ikilem de yaratmaktadır. Rusya ana karasındaki bölgelerin aksine Kaliningrad, kesintisiz bir kara koridoru üzerinden takviye edilememektedir. Büyük ölçekli bir çatışma durumunda bölgeye yönelik takviye faaliyetleri, güvenliği tartışmalı hava ve deniz ulaşım hatlarına bağlı olmakta; sınırsız bir kara güzergâhından yararlanılamamaktadır.
Sikorski’nin önerisi, söz konusu kırılganlığı tartışmaların merkezine taşımıştır. Sikorski, NATO’nun Kaliningrad yakınlarında Moskova’da belirsizlik yaratacak ve Rusya’yı potansiyel olarak Ukrayna’dan askerlerini çekerek başka bölgelere kaydırmaya zorlayacak ölçüde kapsamlı askerî tatbikatlar gerçekleştirmesi gerektiğini savunmuştur. Sikorski, bölgenin ele geçirilmesi fikrini açıkça reddetmiş olsa da önerisi, Rusya’nın kaynaklarının önemli bir bölümünü Ukrayna’daki savaşa yoğunlaştırması ile başka yerlerdeki stratejik açıdan önemli bölgeleri koruma ihtiyacı arasındaki gerilimi ortaya koymuştur.[iv] Bu bağlamda Kaliningrad’ın kırılganlığı, Rusya’nın askerî kaynaklarının önemli bir bölümünü Ukrayna’daki savaşa yoğunlaştırdığı bir dönemde NATO’ya Moskova üzerindeki askerî baskıyı artırma konusunda ilave bir imkân sağlayabilir.
Rusya ise bu konvansiyonel meydan okumaya nükleer sinyalleme yoluyla karşılık vermiştir. Moskova’nın 30 Eylül 2026 tarihli diplomatik notasında NATO’nun yaklaşımı tehlikeli olarak nitelendirilmiş ve çatışmanın başlangıcında NATO üyesi ülkelerdeki karar alma merkezlerine yönelik Rus saldırılarının gerçekleştirilebileceği uyarısında bulunulmuştur. Daha önemlisi, NATO’nun Kaliningrad’ı izole etmeye çalışması hâlinde Rusya’nın bölgeyi savunmak amacıyla nükleer silah kullanmaya hazır olduğu ifade edilmiştir. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise söz konusu uyarıyı reddederek NATO topraklarına yönelik yakın bir tehdit bulunmadığını belirtmiştir.[v] Bu iki tutum arasındaki farklılık, mevcut meselenin yakın vadeli bir nükleer çatışma tehdidinden ziyade caydırıcılık ve tırmanma yönetimiyle ilgili olduğunu göstermektedir. Rusya, konvansiyonel bir senaryoya nükleer boyut kazandırarak NATO hükümetlerinin Kaliningrad çevresinde askerî baskı uygulamanın tatbikatın başlangıçtaki amacının ötesinde bir tırmanmaya yol açıp açmayacağını değerlendirmesini sağlamaya çalışabilir.
Rusya’nın bu tür bir söyleme başvurması, aynı zamanda daha karmaşık bir askerî gerçekliği yansıtmaktadır. Kaliningrad’daki Rus askerî birlik grubu, kara kuvvetlerinin ve muharebe teçhizatının önemli bir bölümünün Ukrayna’daki savaşa sevk edilmesi nedeniyle geçici olarak zayıflamış durumdadır. Litvanya’nın 2026 Ulusal Tehdit Değerlendirmesi, Kaliningrad’da konuşlu deniz piyade tugayının bir tümen hâline dönüştürülmesi ve bölgede ilave birliklerin oluşturulmasının planlandığını belirtmektedir. Rapor ayrıca radar ve lojistik kapasitesini de içeren askerî altyapı geliştirmelerinin devam ettiğine dikkat çekmektedir.[vi] Bu bağlamda Kaliningrad, sürekli olarak askerî kapasitesi tükenmiş bir ileri karakol olarak değerlendirilmemelidir. Daha doğru bir değerlendirmeyle bölge, Ukrayna’daki savaş nedeniyle konvansiyonel kapasitesi azaltılmış, ancak uzun vadeli yeniden yapılandırılması hâlihazırda devam eden stratejik öneme sahip bir askerî oluşum olarak ele alınabilir. Kaliningrad Rusya açısından stratejik önemini korumaktadır; ancak bölgede mevcut konvansiyonel kuvvetlerin kapasitesi Ukrayna’daki savaş nedeniyle sınırlandırılmıştır. Rusya’nın daha geniş Baltık stratejisinde eksklava verdiği önem arttıkça, Moskova’nın bölgedeki konvansiyonel zayıflığını kabul etmesinin maliyeti de yükselmektedir.
Olası yeni bir kitlesel seferberliğe ilişkin devam eden söylentiler ve 28 Eylül 2026 tarihli kararname, Rusya’nın tutumunun anlaşılması açısından önem taşımaktadır. Rusya Genelkurmayı’nın 2026 ve 2027 yıllarında her yıl yaklaşık 300.000 personeli seferber etmeye hazırlandığı bildirilmektedir. Bu kuvvetlere ek olarak Rusya’nın yalnızca mevcut birliklerini yenilemek amacıyla yılda yaklaşık 400.000 kişiyi askere alması gerektiği belirtilmektedir. 28 Eylül 2026 tarihli Devlet Başkanlığı kararnamesi açısından bakıldığında ise bu düzenleme yeni bir seferberlik ilan etmemektedir. Kararname, kendi başına yeni bir kısmi seferberlik anlamına gelmemektedir. Bunun yerine Rusya Silahlı Kuvvetleri’nin yetkilendirilmiş personel üst sınırını yükseltmekte ve hükümetin daha geniş askerî yapı için gerekli bütçe kaynaklarını tahsis etmesini öngörmektedir. Söz konusu düzenleme, 2026 yılı içerisinde askerî personel kapasitesine ilişkin yetkilendirilmiş sayının dördüncü kez artırılması olmuştur.[vii] Moskova, personel akışını sürdürmek amacıyla idari baskıya ve askerî kayıt sisteminde gerçekleştirilen sıkılaştırıcı düzenlemelere de giderek daha fazla dayanmaktadır.
Daha geniş kapsamlı bir seferberlik ihtimali stratejik açıdan önemini korumaktadır. Temmuz 2026 tarihinde Rus askerî yetkililerin Kaliningrad Bölgesi’nde seferberliğe hazırlık tatbikatları gerçekleştirdiği bildirilmiştir. Batılı istihbarat yetkilileri de Rusya’nın diğer bölgelerinde benzer hazırlıkların yapıldığını belirtmiş ve söz konusu tatbikatların hâlihazırda alınmış bir seferberlik kararını yansıtmaktan ziyade gelecekte gerçekleşebilecek olası bir seferberlik için tasarlandığını ifade etmiştir.[viii] Bu prosedürlerin test edilmesi, Moskova’nın yalnızca ilave insan gücü üretme kapasitesini değil, aynı zamanda söz konusu personelin stratejik açıdan savunmasız bir askerî bölgeye nasıl entegre edilebileceğini de değerlendirdiğini göstermektedir.
Eylül 2026 tarihinde gerçekleştirilen Devlet Duması seçimlerinde Birleşik Rusya Partisi, parti listesi oylarının %57,83’ünü alarak anayasal çoğunluğunu korumuştur. Seçim sonuçları, Kremlin’in seçim sonrasında seferberlik kararı aldığı sonucunu doğrudan kanıtlamamaktadır; ancak siyasi takvimin önemli bir unsurunu ortadan kaldırmış olabilir. Seçim öncesinde geniş ölçekli bir seferberlik, 2022 deneyiminin hâlen siyasi açıdan hassas olması nedeniyle belirgin iç siyasi maliyetler doğurabilirdi. Seçimlerin ardından Kremlin, yakın vadede federal düzeyde yeni bir seçim sınamasıyla karşı karşıya kalmaksızın asker alımını yoğunlaştırmak veya seçici insan gücü tedbirlerini uygulamaya koymak konusunda daha geniş bir hareket alanına sahip olabilir.
Rusya’nın kuvvet üretme politikasını yalnızca Kremlin’in resmî bir seferberlik kararnamesi çıkarıp çıkarmadığı üzerinden değerlendirmek doğru olmayacaktır. Moskova, ülke çapında yeni bir seferberliğin yaratacağı siyasi sarsıntıdan kaçınırken Silahlı Kuvvetler için mevcut personel sayısını kademeli olarak artırabilir. Böyle bir yaklaşım; daha büyük celp dönemleri, sözleşmeli asker alımının genişletilmesi, potansiyel asker adayları üzerindeki idari baskının artırılması ve şartların gerektirmesi hâlinde yedek personelin hızla silahlı kuvvetlere entegre edilmesine yönelik hazırlıkları içerebilir. Kaliningrad’da gerçekleştirildiği bildirilen seferberlik tatbikatları, bu altyapının en azından bazı unsurlarının korunmuş olabileceğine işaret etmektedir. Dolayısıyla resmî bir seferberlik emrinin bulunmaması, Rusya’nın seferberlik kapasitesinin bulunmadığı şeklinde yorumlanmamalıdır.
Rusya’nın nükleer sinyallemesi, mevcut konvansiyonel sınırlılıkları ile gelecekteki kuvvet yapısı arasında bir köprü işlevi görüyor olabilir. Moskova, mevcut durumda nükleer söylemi kullanarak NATO’nun Kaliningrad’ın geçici zayıflığından yararlanmasını engellemeye çalışabilir. Aynı zamanda askerî kapasitenin ve insan gücü üretiminin genişletilmesi yoluyla bölgenin stratejik önemini destekleyen konvansiyonel kapasite kademeli olarak yeniden tesis edilebilir. Bu nedenle nükleer sinyalleme, konvansiyonel askerî gücün yerine geçmek zorunda değildir. Aksine, konvansiyonel kapasitenin yeniden oluşturulduğu süreçte Rusya’ya ilave bir caydırıcılık avantajı sağlayabilir.
Litvanya ve NATO açısından temel tehlike, zorunlu olarak yakın zamanda gerçekleşecek bir Rus saldırısı olmayabilir. NATO’nun mevcut değerlendirmesine göre İttifak topraklarına yönelik yakın bir tehdit bulunmamaktadır. Daha olası risk, karşılıklı hazırlıkların ortaya çıkarabileceği bir güvenlik ikilemi olabilir. NATO, Baltık Denizi çevresinde tatbikatları, gözetleme faaliyetlerini, deniz güvenliğini, hava savunmasını ve takviye planlamasını artırabilir. Moskova ise bu faaliyetleri Kaliningrad’ı izole etmeye yönelik hazırlıklar olarak değerlendirebilir ve buna ilave konuşlandırmalar veya nükleer söylemle karşılık verebilir. NATO da bu tepkileri Rusya’nın askerî tutumunun kötüleştiğine ilişkin bir gösterge olarak değerlendirebilir. Böylece kırılganlığı azaltmak amacıyla alınan tedbirler, karşı tarafın tehdide ilişkin algısını artırabilir. Özellikle her iki tarafın da karşı tarafın hazırlıklarını en kötü senaryolar üzerinden değerlendirmesi hâlinde bu risk daha da artabilir.
Bununla birlikte Moskova açısından nükleer sinyalleme cazip bir araç olmaya devam edebilir; zira bunun maliyeti konvansiyonel askerî kapasitenin yeniden oluşturulmasına kıyasla oldukça düşüktür. Rusya birkaç gün içerisinde bir uyarı yayımlayabilirken, tam kadrolu ve donanımlı bir askerî oluşumun yeniden tesis edilmesi zaman ve altyapı gerektirmektedir. Bu asimetri, askerî yeniden yapılanma dönemlerinde nükleer söyleme özel bir stratejik değer kazandırmaktadır. Kremlin, mevcut dönemde NATO’yu caydırmaya çalışırken gelecekteki konvansiyonel kapasitesini de güçlendirebilir. Kısacası bu davranış, konvansiyonel caydırıcılığın üzerinde oluşan nükleer gölge olarak nitelendirilebilir. Rusya’nın Kaliningrad ile nükleer misilleme arasındaki bağlantıyı ne ölçüde güçlendirdiği, NATO’nun Rusya tarafından eksklavın toprak bütünlüğüne yönelik tehdit olarak sunulabilecek konvansiyonel tedbirler geliştirmesini siyasi açıdan o ölçüde zorlaştırabilir. Dolayısıyla nükleer söylem, Rusya’nın fiilî nükleer kapasitesinde herhangi bir değişiklik meydana gelmese dahi karar alma süreçlerini etkileyebilir.
Sonuç olarak Rusya’nın Kaliningrad konusunda son dönemde gerçekleştirdiği nükleer sinyalleme, yalnızca yeni bir söylemsel tırmanma örneği olarak değerlendirilmemelidir. Söz konusu uyarı, Rusya’nın askerî kapasitesini genişletmeye ve ilave personel üretimini sağlayabilecek mekanizmaları korumaya yönelik daha geniş kapsamlı bir çabayla eş zamanlı olarak ortaya çıkmıştır. 28 Eylül 2026 tarihli kararname, sonbahar celp dönemi ve bildirilen seferberliğe hazırlık tatbikatları, ülke çapında yeni bir seferberliğin yakın olduğunu kanıtlamamaktadır. Söz konusu gelişmeler, Moskova’nın insan gücü ve askerî kapasitenin yeniden oluşturulmasının askerî stratejinin temel unsurları olmaya devam edeceği uzun süreli bir döneme hazırlandığına işaret edebilir. Rusya, Ukrayna’daki savaşı sürdürürken batıdaki askerî kapasitesini yeniden oluşturabilirse, Kaliningrad eksklavı NATO üzerindeki baskının daha güçlü ve dayanıklı bir aracı hâline gelebilir. Avrupa açısından temel stratejik risk, yakın zamanda gerçekleşecek bir nükleer saldırıdan ziyade nükleer sinyalleme sonucunda Moskova’nın NATO’nun kuzeydoğu kanadında daha güvenilir bir askerî konuma kavuşmasıdır.
[i] “Russia sends nuclear warning to NATO as tensions rise in the Baltic”, Reuters, https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/russia-issues-nuclear-warning-nato-tensions-rise-baltic-2026-09-30/,(Erişim Tarihi: 04.10.2026).
[ii] “Polish minister proposes drills near Kaliningrad to draw Russian troops from Ukraine”, DefenseNews, https://www.defensenews.com/global/europe/2026/09/14/polish-minister-proposes-drills-near-kaliningrad-to-draw-russian-troops-from-ukraine/, (Erişim Tarihi: 04.10.2026).
[iii] “Russia to conscript 120,000 men, again promises they won’t be sent to fight in Ukraine”, The Kyiv Independent, https://kyivindependent.com/russia-to-conscript-120-000-men-again-promises-they-wont-be-sent-to-fight-in-ukraine/, (Erişim Tarihi: 04.10.2026).
[iv] “Polish minister proposes drills near Kaliningrad to draw Russian troops from Ukraine”, a.g.e., (Erişim Tarihi: 04.10.2026).
[v] “Russia sends nuclear warning to NATO as tensions rise in the Baltic”, a.g.e., (Erişim Tarihi: 04.10.2026).
[vi] “2026 National Threat Assessment”, State Security Department of the Republic of Lithuania & Defence Intelligence and Security Service under the Ministry of National Defence, https://www.vsd.lt/wp-content/uploads/2026/03/2026-GR-ENG-El.pdf, (Erişim Tarihi: 04.10.2026).
[vii] “Putin Orders Russian Army to Increase Troop Size to 1.55M”, The Moscow Times, (Erişim Tarihi: 04.10.2026).
[viii] “Russia Tests Readiness for New Round of Military Mobilization”, The Wall Street Journal, https://www.wsj.com/world/russia/russia-tests-readiness-for-new-round-of-military-mobilization-87d61b96, (Erişim Tarihi: 04.10.2026).
