Ukrayna Cumhurbaşkanı Vladimir Zelenski, Batı Balkan ülkelerinden daha fazla destek sağlamak amacıyla 28 Şubat 2024 tarihinde Arnavutluk Hükümeti yetkilileriyle bir araya gelmiştir. Uluslararası destek arayışları kapsamında 27 Şubat 2024 tarihinde Suudi Arabistan’ı ziyaret eden Zelenski, 10 maddelik barış planını ve Rusya’dan esirlerin geri dönüşünü teşvik etme noktasında Riyad’da görüşmeler gerçekleştirmiştir.[1]
Zelenski’nin uluslararası turu, Ukrayna’nın güvenliği ve barışı için dış destek arayışını yansıtmaktadır. Başta Suudi Arabistan olmak üzere farklı ülkelerle temas halinde olması, Ukrayna’nın çıkarlarını küresel düzeyde tanıtmak ve destek kazanmak için aktif bir diplomasi yürüttüğünü göstermektedir.
Zelenski, sosyal medya platformu X’te yaptığı açıklamada, Arnavutluk Başbakanı Edi Rama’dan “Ukrayna’nın kararlı dostu” olarak bahsetmiş ve tarafların “savunma ve siyasi işbirliği, Barış Planı’na destek ve güvenlik anlaşmaları” hakkında konuşacaklarını belirtmiştir. Sözlerinin devamında Zelenski, “Ukrayna’nın adil ve kalıcı barışı sağlama çabalarını desteklemeyi ve İsviçre’de Küresel Barış Zirvesi’nin düzenlenmesini öneriyorum” demiştir.[2]
Buna karşılık Edi Rama, Facebook’ta yayımladığı mesajda, Zelenski’yi “dayanışmanın artırılması ve demokrasilerimizin Rus saldırganlığına karşı taahhüdünü ilerletmek için gururla karşılamaktan” memnuniyet duyduğunu yazmıştır. Ukrayna’nın savaş cephesinde karşılaştığı zorlukları aşmak için daha fazla uluslararası destek arayışında olan Zelenski, ülkesinin savaşta kaybettiği asker sayısını ilk kez onaylamış ve bu anlamda 31.000 Ukraynalı askerin hayatını kaybettiğini açıklamıştır.[3]
Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) üyesi olan Arnavutluk’un Ukrayna’ya verdiği askeri destek ve mültecilere sığınma vermesi gibi adımlar, Batı içerisindeki dayanışmanın önemini vurgulamaktadır.Ukrayna, Batılı liderleri silah ve mühimmatın ortak üretimini artırmaya, ülkenin hava savunmasını iyileştirmeye ve genişletilmiş yaptırımlar aracılığıyla Rusya’ya yeni baskılar uygulamaya çağırmıştır. Ancak bu noktada Almanya Başbakanı Olaf Scholz, Ukrayna’da faaliyet gösteren Batılı askerlerin savaşa aktif olarak katılmayacakları konusunda fikir birliği olduğunu belirtmiştir. Fransa Savunma Bakanı Sébastien Lecornu ise mayın temizleme ve askeri eğitim operasyonları yapılmasıyla ilgili tartışmaların olduğunu, ancak bunların Ukrayna’nın cephe hatlarından uzakta olduğunu belirtmiştir. Lecornu, “Bu, Rusya’ya karşı savaş açmak için asker göndermek anlamına gelmiyor.” demiştir.
NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, “NATO müttefikleri Ukrayna’ya olağanüstü destek sağlıyor. 2014’ten beri bunu yapıyoruz ve savaşın başlamasın sonra da bunu artırdık. Ancak Ukrayna’ya NATO savaş birlikleri göndermek gibi bir planımız yok” demiştir. Polonya Başbakanı Donald Tusk ise ülkesinin “Ukrayna’ya asker göndermeyi planlamadığını” söylemiştir. Benzer şekilde Çekya Başbakanı Petr Fiala, Ukrayna’ya “kesinlikle asker göndermeyeceklerine dair ifadeler kullanmıştır.[4]
Ukrayna’nın komşularının da içerisinde yer aldığı, Batı Balkanlar ve Orta Avrupa’dan çok sayıda ülke Ukrayna-Güneydoğu Avrupa Zirvesi’ne katılmıştır. Avrupa Birliği (AB) ve diğer uluslararası kuruluşlardan yetkililerin de yer aldığı zirvedeki en önemli gündem maddesi, Ukrayna’ya yardımların geleceği olmuştur. Hatırlatmak gerekirse ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken de şubat ayının başlarında Arnavutluk’u ziyaret etmişti.
Sırbistan’ın Rusya’ya yönelik tutumunun da Rusya’nın bölgesel etkisinin bir göstergesi olarak dikkat çektiği söylenebilir. Sırbistan’ın AB yaptırımlarını reddetmesi ve Rusya’yla işbirliği anlaşmaları imzalaması, Rusya’nın bölgedeki müttefiklerini koruma ve genişletme stratejisinin bir parçası olarak yorumlanabilir. Zira tüm ülkeler, Ukrayna’nın Rusya’ya karşı savaşında Kiev’e tam destek sunmamaktadırlar. Kremlin’in müttefiki Sırbistan, Rusya’nın işgalinin ardından AB yaptırımlarına uymayı reddeden tek Avrupa ülkesidir. Belgrad, Moskova’yla işbirliği anlaşmaları imzalamaya devam etmektedir.
2009 yılından beri NATO üyesi olan ve AB üyeliği için aday olan Arnavutluk ise Rusya’nın işgaline karşı Ukrayna’ya tam destek verdiğini dile getirmektedir. Ukrayna’ya mühimmat ve askeri eğitim şeklinde askeri yardım sağlamaktadır. Öte yandan Ukraynalı mültecilere sığınma sağlayan ilk ülkelerden birisi olan Arnavutluk, Rus yetkililere ve kuruluşlara karşı uluslararası yaptırımlara da katılmıştır. Tüm bunların yanı sıra son iki yılda Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) geçici üyesi olan Arnavutluk, Rusya’ya karşı ABD ile birlikte karar tasarıları hazırlamıştır.
Sonuç olarak Ukrayna’nın Batılı liderlerden savunma ve güvenlik konusundaki talepleri, Rusya’nın bu savaşı geniş bir cepheye yaymasına yol açabilir. NATO’nun Ukrayna’ya asker göndermeme kararı ve bazı Avrupa ülkelerinin bu konuda ısrarcı davranması, bölgedeki askeri gerilimleri ve Avrupa içi bölünmeleri daha da artırabilir.
[1] “Germany and Poland Say They’re not Sending Troops to Ukraine As the Kremlin Warns of a Wider War”, Associated Press News, https://apnews.com/article/nato-stoltenberg-ukraine-troops-france-slovakia-5d4ed747861a3c0edb8f922fa36427c2, (Erişim Tarihi: 28.02.2024).
[2] “Zelenskyy Will co-host Summit in Albania Seeking More War Support from Southeastern Europe”, Associated Press News, https://apnews.com/article/albania-ukraine-russia-invasion-europe-summit-0c275b84f729922ae8ac9f4f6446cfc1, (Erişim Tarihi: 28.02.2024).
[3] “Zelenskyy Will co-host Summit in Albania Seeking More War Support from Southeastern Europe”, ABC News, https://abcnews.go.com/International/wireStory/zelenskyy-host-summit-albania-seeking-war-support-southeastern-107617315, (Erişim Tarihi: 28.02.2024).
[4] “Zelenskyy Will co-host Summit in Albania Seeking More War Support from Southeastern Europe”, Associated Press News, https://apnews.com/article/albania-ukraine-russia-invasion-europe-summit-0c275b84f729922ae8ac9f4f6446cfc1, (Erişim Tarihi: 28.02.2024).
