Tarih:

Paylaş:

Aşkabat’tan Kabil’e Barış, Güvenlik, Refah ve İşbirliği Ziyareti

Benzer İçerikler

This post is also available in: English Русский

Türkmenistan Dışişleri Bakanı Sayın Raşid Meredov, beraberindeki bir heyetle Afganistan’ın başkenti Kabil’i ziyaret etmektedir. Taliban’ın atadığı Dışişleri Bakan Vekili Amir Khan Muttaki, Türkmen Dışişleri Bakanı’nı havalimanında karşılayarak Aşkabat yönetimine verdiği önemi ortaya koymuştur. 30-31 Ekim 2021 tarihlerini kapsayan ziyarette tarafların çeşitli konuları görüşmeleri beklenmektedir. Taliban tarafından yapılan açıklamaya göre, ele alınacak ana konulardan biri Türkmenistan-Afganistan-Pakistan-Hindistan Doğalgaz Boru Hattı’dır (TAPI). Ziyarete TAPI Projesi Başkanı da iştirak etmiştir.[1]

Türkmenistan Dışişleri Bakanı’nın bu ziyaretinin hem ikili ilişkilerde hem de bölgesel denklemlerde üç temel önemli noktasının bulunduğunu söylemek mümkündür. Öncelikle Türkmenistan’ın dış politika dinamiklerinden biri ticarette bulunduğu ülkelerin sayısını arttırmaktır. Bu süreçte doğalgaz rezervleri bakımından dünyanın dördüncü ülkesi olan Türkmenistan, arz güvenliğini güçlendirmeyi ve çeşitlendirmeyi amaçlamaktadır. Bunun için de doğalgaz boru hatlarının ve pazarlarının güvenliklerini sağlamaya çalışmaktadır.

Afganistan’a düzenlenen bu ziyaret bu bağlamda TAPI Projesi’nin hayata geçirilmesi ve Afganistan, Pakistan ve Hindistan’la enerji ticareti yapılması konusunda akıllıca bir hamle olmuştur. Ayrıca 2016 yılından beri hayata geçirilmesi planlanan proje kapsamında Türkmenistan, üzerine aldığı yükümlülüğü yerine getirerek arz ve güzergâh güvenliğini sağlamayı da amaçlamaktadır.

Türkmenistan’ın Pakistan ve Hindistan gibi aktörlere enerji ihraç etmesi, yeni bir güzergâh demektir. Bu çerçeveden bakıldığında, Aşkabat’ın önemli ve oldukça yerinde bir adım attığı söylenebilir. Söz konusu ziyaret, Türkmenistan Devlet Başkanı Sayın Gurbangulı Berdimuhamedov’un bölgesel gelişmelere karşı kayıtsız kalmadığını ve ilk hamleyi yapmaktan çekinmediğini de göstermektedir. Diğer yandan Türkmenistan Dışişleri Bakanı Sayın Raşid Meredov’un Kabil ziyareti, henüz tanınmamış olsa bile, Afganistan’ın artık bölgedeki aktörler tarafından kabul gördüğü söylenebilir.

Asya’nın kalbinde bulunan Afganistan, yıllarca çeşitli nedenlerle göz ardı edilmiş ya da dışlanmıştır. Ancak günümüzde bunun değişmeye başladığı anlaşılmaktadır. Bu da bölge ülkelerinin temelde dostluk ve karşılıklı çıkar üzerinden hareket etmesiyle mümkün olmaktadır.

Hiç kuşkusuz Afganistan’ın böylesi projelere dahil edilmesi, bölgesel istikrar için önemli bir katkıdır. Bu adım da yalnızca Afganistan’da değil; Orta ve Güney Asya’da da barış, güvenlik, refah ve istihdamı arttıracak güçlü ekonomilerin tesisi açısından ciddi bir gelişmedir. Afganistan’ın işbirliklerine ve projelere dahil edilmesi, Türkmenistan Devlet Başkanı Sayın Gurbangulı Berdimuhamedov’un ve Türkmenistan dış politikasının en mühim adımlarından ve başarılarından biridir. Türkmenistan’ın izlediği bu yapıcı ve barışçıl politika hem diğer bölge ülkeleri hem de uluslararası toplum tarafından saygı ve takdirle karşılanmaktadır.

Türkmenistan’ın günümüzde benimsediği tutum, Asya’nın yükselişinin ortak çıkarlar ve karşılıklı saygı çerçevesinde olduğunu bir kez daha göstermektedir. Yıllar boyunca izlenen sömürgeci politikalara karşı Aşkabat, kazan-kazan anlayışının en yalın halini sunmaktadır. Afganistan’ın istikrara kavuşması ve Orta Asya ile Güney Asya arasındaki bağların güçlendirilmesi için TAPI’nin en kısa zamanda hayata geçirilmesi gerekmektedir. Bu da Türkmenistan’ın önceliklerinden biridir. Böylece bölgesel işbirliği derinleşirken; tehditlerin bertaraf edilmesi de kolaylaşacaktır. Anlaşılacağı üzere, Aşkabat yönetimi, bu süreçte önemli bir öncü rol ve tarihi misyon üstlenmektedir.


[1] “Turkmenistan FM in Kabul for Two-Day Visit”, Tolo News, https://tolonews.com/afghanistan-175228, (Erişim Tarihi: 30.10.2021).

Prof. Dr. Mehmet Seyfettin EROLhttps://www.ankasam.org/author/mse/?lang=en
1969 Dörtyol-Hatay doğumlu olan Prof. Dr. Mehmet Seyfettin Erol, Boğaziçi Üniversitesi (BÜ) Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden 1993 yılında mezun oldu. BÜ’de 1995 yılında Yüksek Lisans çalışmasını tamamlayan Erol, aynı yıl BÜ’de doktora programına kabul edildi. Ankara Üniversitesi’nde doktorasını 2005’de tamamlayan Erol, 2009 yılında “Uluslararası İlişkiler” alanında doçent ve 2014 yılında da Profesörlük unvanlarını aldı. 2000-2006 tarihleri arasında Avrasya Stratejik Araştırmaları Merkezi (ASAM)’nde görev yapan Erol, 2009 yılında Stratejik Düşünce Enstitüsü’nün (SDE) Kurucu Başkanlığı ve Yönetim Kurulu Üyeliği görevlerinde bulundu. Uluslararası Strateji ve Güvenlik Araştırmaları Merkezi (USGAM)’nin de kurucu başkanı olan Prof. Erol, Yeni Türkiye Stratejik Araştırmalar Merkezi (YTSAM) Uluslararası İlişkiler Enstitüsü Başkanlığını da yürütmektedir. Prof. Erol, Gazi Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Merkezi (GAZİSAM) Müdürlüğü görevinde de bulunmuştur. 2007 yılında Türk Dünyası Yazarlar ve Sanatçılar Vakfı “Türk Dünyası Hizmet Ödülü”nü alan Prof. Erol, akademik anlamdaki çalışmaları ve medyadaki faaliyetlerinden dolayı çok sayıda ödüle layık görülmüştür. Bunlardan bazıları şu şekilde sıralanabilir: 2013 yılında Çağdaş Demokratlar Birliği Derneği tarafından “Yılın Yazılı Medya Ödülü”, 2015 yılında “APM 10. Yıl Hizmet Ödülü”, Türkiye Yazarlar Birliği tarafından “2015 Yılın Basın-Fikir Ödülü”, Anadolu Köy Korucuları ve Şehit Aileleri “2016 Gönül Elçileri Medya Onur Ödülü”, Yörük Türkmen Federasyonları tarafından verilen “2016 Türkiye Onur Ödülü”. Prof. Erol’un 15 kitap çalışması bulunmaktadır. Bunlardan bazılarının isimleri şu şekildedir: “Hayalden Gerçeğe Türk Birleşik Devletleri”, “Türkiye-AB İlişkileri: Dış Politika ve İç Yapı Sorunsalları”, “Avrasya’da Yeni Büyük Oyun”, “Türk Dış Politikasında Strateji Arayışları”, “Türk Dış Politikasında Güvenlik Arayışları”, “Türkiye Cumhuriyeti-Rusya Federasyonu İlişkileri”, “Sıcak Barışın Soğuk Örgütü Yeni NATO”, “Dış Politika Analizinde Teorik Yaklaşımlar: Türk Dış Politikası Örneği”, “Krizler ve Kriz Yönetimi: Aktörler ve Örnek Olaylar”, “Kazakistan” ve “Uluslararası İlişkilerde Güncel Sorunlar”. 2002’den bu yana TRT Türkiye’nin sesi ve TRT Radyo 1 (Ankara Radyosu) “Avrasya Gündemi”, “Stratejik Bakış”, “Küresel Bakış”, “Analiz”, “Dosya”, “Haber Masası”, “Gündemin Öteki Yüzü” gibi radyo programlarını gerçekleştirmiş olan Prof. Erol, TRT INT televizyonunda 2004-2007 yılları arasında Arayış, 2007-2010 yılları arasında Kanal A televizyonunda “Sınır Ötesi” ve 2020-2021’de de BBN TÜRK televizyonunda “Dış Politika Gündemi” programlarını yaptı. 2012-2018 yılları arasında Millî Gazete’de “Arayış” adlı köşesinde dış politika yazıları yayımlanan Prof. Erol’un ulusal-uluslararası medyada çok sayıda televizyon, radyo, gazete, haber siteleri ve dergide uzmanlığı dahilinde görüşlerine de başvurulmaktadır. 2006-2018 yılları arasında Gazi Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde ve Ankara Üniversitesi Latin Amerika Araştırmaları Merkezi’nde (LAMER) de dersler veren Prof. Erol, 2018’den bu yana Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde öğretim üyesi olarak akademik kariyerini devam ettirmektedir. Çok sayıda dergi ve gazetede yazıları-değerlendirmeleri yayımlanan; Avrasya Dosyası, Stratejik Analiz, Stratejik Düşünce, Gazi Bölgesel Çalışmalar, The Journal of SSPS, Karadeniz Araştırmaları, gibi akademik dergilerde editörlük faaliyetlerinde bulunan Prof. Erol, Bölgesel Araştırmalar, Uluslararası Kriz ve Siyaset Araştırmaları, Gazi Akademik Bakış, Ege Üniversitesi Türk Dünyası İncelemeleri, Demokrasi Platformu dergilerinin editörlüklerini hali hazırda yürütmektedir. 2016’dan bu yana Ankara Kriz ve Siyaset Araştırmaları Merkezi (ANKASAM) Kurucu Başkanı olarak çalışmalarını devam ettiren Prof. Erol, evli ve üç çocuk babasıdır.