Bulgaristan’ın 16 Ekim 2026 tarihinde Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nden (NATO) ilave savaş uçakları ve insansız hava araçlarına (İHA) karşı savunma sistemleri talep etmesi, ittifakın güneydoğu kanadında değişen güvenlik ihtiyaçlarını yeniden gündeme taşımıştır. Ticari gemilere yönelik İHA saldırılarının ardından iletilen bu talep, NATO’nun kolektif savunma mekanizmasını yeniden gündeme taşımaktadır. İttifakın 20 Ekim 2026 tarihinde başlayan müttefik keşif desteği ve bundan bir gün sonra Bulgaristan’ın açıkladığı ilave askerî tedbirler, güvenlik taleplerinin operasyonel düzeyde karşılık bulmaya başladığını göstermektedir. Bununla birlikte Bulgaristan’ın talep ettiği aktif savunma kapasitesi ile sağlanan gözetleme ve keşif desteği arasındaki farklılık, ittifakın değişen tehditlere yönelik müdahale kapasitesinin değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır.[i]
Bulgaristan’ın talebinin arka planında, son aylarda İHA faaliyetlerinin ülkenin hava sahası ve yakın çevresinde yarattığı güvenlik riskleri bulunmaktadır. 8 Ağustos 2026 tarihinde Romanya sınırından Bulgaristan hava sahasına giren bir İHA’nın ülke topraklarında patlaması, mevcut erken uyarı kapasitesinin sınırlılıklarını ortaya koymuştur. Bulgaristan hükümetinin açıklamasına göre söz konusu araç, Bulgar ve Rumen hava gözetleme sistemlerinin yanı sıra NATO’nun Torrejón Birleşik Hava Harekât Merkezi tarafından da tespit edilememiştir. Olayda can kaybı veya altyapı hasarı yaşanmamış olsa da kritik altyapı tesislerine yakınlığı güvenlik endişelerini artırmıştır.[ii] Ekim ayında ticari gemilere yönelik saldırıların yoğunlaşması ise bu risklerin bölgesel boyutunu güçlendirmiştir. Dolayısıyla Bulgaristan açısından temel sorun, tehdidin kaynağından bağımsız olarak hava sahasının korunması ve muhtemel ihlallere karşı zamanında müdahale edilebilmesidir.
Bu çerçevede Sofya’nın savaş uçakları, karadan havaya füze sistemleri ve anti-İHA kabiliyetlerini birlikte talep etmesi, farklı tehdit türlerine karşı birbirini tamamlayan savunma araçlarına duyulan ihtiyacı göstermektedir. Savaş uçakları hava sahasının denetlenmesi ve şüpheli unsurların teşhis edilmesi açısından önem taşırken; anti-İHA sistemleri özellikle küçük, alçak irtifada uçabilen ve tespit edilmesi güç araçlara karşı daha uygun çözümler sunabilmektedir. Geleneksel hava savunma sistemlerinin düşük maliyetli İHA’lara karşı kullanılması, mühimmat maliyeti ve operasyonel sürdürülebilirlik bakımından sınırlılıklar yaratmaktadır. Bulgaristan Hava Kuvvetleri’nin modernizasyon sürecinde karşılaştığı gecikmeler de bu ihtiyacı belirginleştirmektedir. Ağustos 2026 tarihinde açıklanan bilgilere göre ülkenin sipariş ettiği ikinci sekiz F-16 Block 70 savaş uçağının teslimatı 2030 yılına kadar gecikebilecektir. Bu durum, Bulgaristan’ın mevcut MiG-29 filosunu kullanmaya devam etmesini ve hava savunma kapasitesindeki geçiş sürecini müttefik desteğiyle yönetmesini daha önemli hâle getirmektedir.[iii] Bu nedenle Sofya’nın talebi, geçici askerî destek arayışının ötesinde daha bütünleşik bir hava savunma yapısına duyulan ihtiyaca işaret etmektedir.
NATO’nun Bulgaristan’a yönelik ilk somut desteği, ABD’ye ait P-8 Poseidon deniz karakol ve keşif uçağının görevlendirilmesiyle ortaya çıkmıştır. Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, 20 Ekim 2026 tarihinde uçağın potansiyel tehditleri tespit etmek amacıyla keşif faaliyetlerine başladığını doğrulamıştır. Savunma Bakanı Dimitar Stoyanov ise görevlendirme kararının Bulgaristan ve NATO tarafından ortaklaşa alındığını ve elde edilen bilgilerin ittifakla paylaşıldığını açıklamıştır.[iv] Bu gelişmeyi 21 Ekim 2026 tarihinde Bulgaristan Savunma Bakanlığı’nın duyurduğu ulusal tedbirler izlemiştir. Bakanlık, F-16, MiG-29, Su-25 ve L-39 uçaklarının devriye, gözetleme ve keşif faaliyetlerini artırdığını bildirmiştir.[v] Böylece Bulgaristan’ın güvenlik talebi, ulusal askerî kapasitenin harekete geçirilmesi ve müttefik desteğinin sağlanması üzerinden somutlaşmaya başlamıştır. Ancak açıklanan tedbirler, NATO’nun Bulgaristan’a özel ilave savaş uçağı veya anti-İHA sistemi konuşlandırma talebini bütünüyle kabul ettiği anlamına gelmemektedir.
Söz konusu gelişmelerde radarların, erken uyarı sistemlerinin ve anti-İHA kabiliyetlerinin güçlendirilmesi, hava sahası ihlallerinin başarı olasılığını düşürerek engelleme yoluyla caydırıcılığa katkıda bulunabilir. Bu yaklaşım, muhtemel saldırganın askerî veya stratejik hedeflerine ulaşma ihtimalinin azaltılmasına dayanmaktadır.[vi] Ancak tehdidin tespit edilmesi ile etkisiz hâle getirilmesi aynı operasyonel sonucu üretmemektedir. P-8 Poseidon’un sağladığı keşif kapasitesi, potansiyel tehditlerin belirlenmesine ve müttefikler arasında bilgi paylaşımına katkı sağlarken doğrudan bir müdahale kabiliyeti sunmamaktadır. Bulgaristan’ın artırdığı hava devriyeleri ve konuşlandırdığı savunma unsurları ise bu kapasiteyi tamamlayabilecek niteliktedir. Dolayısıyla etkili caydırıcılık, tespit, teşhis, karar alma ve müdahale aşamalarının bütünleşik biçimde işlemesine bağlıdır. NATO’nun sağladığı desteğin uzun vadeli etkisi de bu operasyonel bütünlüğün ne ölçüde geliştirilebildiği üzerinden değerlendirilebilir.
Bulgaristan’ın girişimi, NATO içindeki güvenlik güvencesi ve yük paylaşımı tartışmaları açısından da önem taşımaktadır. İttifak güvenlik ikilemi yaklaşımı, üye devletlerin müttefik desteğinden mahrum kalma endişesi ile ittifakın istenmeyen bir çatışmaya sürüklenmesi riski arasındaki gerilimi açıklamaktadır.[vii] Bulgaristan’ın talebi doğrudan bir terk edilme endişesinin göstergesi olarak yorumlanamasa da Sofya’nın ilave askerî kapasite istemesi, kolektif savunma taahhütlerinin somut kabiliyetlerle desteklenmesine verdiği önemi ortaya koymaktadır. NATO açısından ise müttefiklerin güvenlik beklentilerinin karşılanması ile askerî tedbirlerin çatışmanın tırmanmasına yol açmaması arasında bir denge kurulması gerekmektedir. P-8 Poseidon’un keşif görevleriyle sınırlandırılması ve Bulgaristan’ın ulusal savunma unsurlarını harekete geçirmesi, bu dengenin mevcut aşamada gözetleme, erken uyarı ve savunma hazırlığı üzerinden kurulmaya çalışıldığını düşündürmektedir. Bununla birlikte ilave aktif savunma kapasitesine yönelik taleplerin devam etmesi, ittifakın güvence verme politikasında daha kapsamlı düzenlemeleri gündeme getirebilir.
Bulgaristan’ın güvenlik girişiminin bir diğer boyutu, Türkiye ve Romanya ile geliştirilebilecek operasyonel koordinasyondur. Savunma Bakanı Stoyanov’un iki ülkenin savunma bakanlarıyla temaslarda bulunduğunu ve ortak bir yaklaşım oluşturulmasına yönelik üçlü görüşme beklendiğini açıklaması, Sofya’nın güvenlik ihtiyaçlarını bölgesel işbirliği üzerinden desteklemek istediğini göstermektedir.[viii] Türkiye, Romanya ve Bulgaristan arasında mevcut mayın karşı tedbirleri işbirliği, üç ülkenin ortak güvenlik sorunlarına yönelik koordinasyon deneyimine sahip olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte deniz güvenliğine yönelik mevcut işbirliğinin doğrudan ortak hava savunma mekanizmasına dönüşeceği varsayılmamalıdır. Böyle bir gelişme, tehdit bilgilerinin paylaşılması, erken uyarı sistemlerinin uyumluluğu ve müdahale yetkilerinin belirlenmesi gibi ilave düzenlemeler gerektirecektir. Türkiye açısından bu süreç, NATO’nun güneydoğu kanadındaki savunma faaliyetlerine katkı sağlama ve bölgesel güvenlik koordinasyonunda etkin rol üstlenme imkânı yaratabilir.
Sonuç olarak Bulgaristan’ın NATO’dan ilave hava savunma kapasitesi talep etmesi, ittifakın güneydoğu kanadında değişen tehditlerin mevcut savunma düzenlemeleri üzerindeki etkisini görünür hâle getirmiştir. P-8 Poseidon’un görevlendirilmesi ve Bulgaristan’ın ulusal askerî tedbirlerini artırması, güvenlik taleplerinin somut karşılık bulmaya başladığını göstermektedir. Ancak bu gelişmeler, Sofya’nın talep ettiği bütün savunma kabiliyetlerinin sağlandığı anlamına gelmemektedir. Önümüzdeki süreçte ilave savaş uçaklarının veya anti-İHA sistemlerinin konuşlandırılması, mevcut keşif faaliyetlerinin genişletilmesi ya da bölgesel koordinasyonun geliştirilmesi gibi farklı seçenekler gündeme gelebilir. Bu seçeneklerin her biri, ittifakın caydırıcılık kapasitesi ve üye devletlerin güvenlik beklentileri üzerinde farklı sonuçlar doğuracaktır. Bulgaristan örneği, NATO’nun kolektif savunma taahhütlerini değişen askerî tehditlere karşı ne ölçüde somut ve sürdürülebilir kabiliyetlere dönüştürebileceğinin önemli bir göstergesi olacaktır.
[i] “Bulgaria seeks NATO anti-drone systems, says defence minister”, Reuters, https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/bulgaria-seeks-nato-anti-drone-systems-says-defence-minister-2026-10-16/, (Erişim Tarihi: 17.10.2026).
[ii] “Prime Minister Rumen Radev: Drone invades Bulgarian airspace across Romanian border and explodes without causing casualties and damage”, Council of Ministers of the Republic of Bulgaria, https://www.government.bg/special/en/Press-center/News/Prime-Minister-Rumen-Radev-Drone-invades-Bulgarian-airspace-across-Romanian-border-and-explodes-without-causing-casualties-and-damage, (Erişim Tarihi: 17.10.2026).
[iii] “Bulgaria Marks Aviation and Air Force Day, Commander Says Airspace Defence Missions Continue”, Bulgarian News Agency (BTA), https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1226421-bulgaria-marks-aviation-and-air-force-day-commander-says-airspace-defence-missi, (Erişim Tarihi: 17.10.2026).
[iv] “US P-8 Poseidon Aircraft Patrols Black Sea Amid Deteriorating Security Environment”, BTA, https://www.bta.bg/en/news/1228518-us-p-8-poseidon-aircraft-patrols-black-sea-amid-deteriorating-security-environme, (Erişim Tarihi: 21.10.2026).
[v] “Defence Minister: Bulgarian aviation activity along Black Sea coast being stepped up”, The Sofia Globe, https://sofiaglobe.com/2026/10/21/defence-minister-bulgarian-aviation-activity-along-black-sea-coast-being-stepped-up/, (Erişim Tarihi: 22.10.2026).
[vi] Glenn H. Snyder, “Deterrence and Defense: Toward a Theory of National Security”, Princeton University Press, 1961, ss. 14-16.
[vii] Glenn H. Snyder, “The Security Dilemma in Alliance Politics”, World Politics, 36(4), 1984, ss. 461–495 (Abstract), https://doi.org/10.2307/2010183.
[viii] “Bulgaria Seeks NATO Support to Strengthen Air Defence, Prioritizes Diplomacy over Black Sea Tensions – Defence Minister”, BTA, https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1227281-bulgaria-seeks-nato-support-to-strengthen-air-defence-prioritizes-diplomacy-ove, (Erişim Tarihi: 22.10.2026).
