Tarih:

Paylaş:

Yapay Zeka Çağının Yeni Jeopolitiği: Veri Merkezleri, Hesaplama Gücü ve Küresel Rekabet

Son yıllarda yapay zekâ alanındaki rekabet çoğunlukla algoritmalar, çip teknolojileri ve büyük teknoloji şirketleri üzerinden tartışılmaktadır. Ancak bu rekabetin görünmeyen boyutlarından biri, söz konusu sistemlerin çalışmasını mümkün kılan fiziksel altyapılar etrafında şekillenmektedir. Yapay zekâ modellerinin eğitilmesi, büyük veri kümelerinin işlenmesi ve dijital hizmetlerin sürdürülebilmesi için kritik öneme sahip olan veri merkezleri, günümüzde yalnızca teknik tesisler olarak değil; ekonomik kapasite, teknolojik egemenlik ve stratejik rekabet unsurları olarak da değerlendirilmeye başlanmıştır.

Bu dönüşüm, son yıllarda farklı bölgelerde hız kazanan veri merkezi yatırımlarında açık biçimde görülmektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) yapay zekâ odaklı büyük ölçekli altyapı projeleri gündeme gelirken; Çin, veri işleme kapasitesini artırmaya yönelik ulusal stratejiler geliştirmekte; Avrupa Birliği (AB) ise yapay zekâ fabrikaları ve veri altyapıları üzerinden teknolojik egemenlik arayışını sürdürmektedir. Benzer şekilde Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Suudi Arabistan ve Hindistan gibi aktörler de veri merkezlerini ekonomik dönüşüm ve küresel rekabette konum kazanma aracı olarak görmektedir. Bu durum, veri merkezlerinin yalnızca dijital ekonominin bir parçası olmadığını; devletlerin uzun vadeli kalkınma, teknoloji ve güç projeksiyonlarının merkezinde yer almaya başladığını göstermektedir. Buna rağmen Visual Capitalist tarafından yayımlanan 2026 verilerine göre dünya veri merkezlerinin yaklaşık üçte biri ABD’de bulunmaktadır. Bu durum, veri merkezlerinin günümüzde küresel güç dağılımının yeni göstergelerinden biri hâline geldiğini de ortaya koymaktadır.

Başak ERTUNÇ
Başak ERTUNÇ
Başak Ertunç, 2024 yılında Galatasaray Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden “Chanter pour l'Europe: Une Analyse Discursive des Paroles des Chansons d'Israël à l'Eurovision” başlıklı bitirme teziyle bölüm dördüncüsü olarak mezun olmuştur. Lisans eğitimi sırasında bir dönem Sciences Po Strasbourg Siyaset Bilimi Bölümü’nde değişim öğrencisi olarak eğitim almıştır. Hâlihazırda Galatasaray Üniversitesi ve Bordeaux Üniversitesi ortaklığında yürütülen Çift Diploma Yüksek Lisans Programı kapsamında Küresel Güvenlik ve Uluslararası Politika Analizi Bölümü’nde öğrenimine devam etmektedir. Yüksek lisans tez çalışmasını “Entre solidarité Sud-Sud et projection de puissance: investissements sanitaires, discours et construction du rôle chinois en Afrique du Sud” başlığı altında sürdüren Başak’ın başlıca ilgi alanları konstrüktivist uluslararası ilişkiler teorisi, kimlik ve kültür çalışmaları, söylem analizi, güvenlikleştirme teorisi, küresel sağlık diplomasisi ve uluslararası aktörlerin rol inşası süreçleridir. Başak, ileri seviyede İngilizce ve Fransızca bilmektedir.