14-15 Eylül 2026 tarihlerinde Japonya Temsilciler Meclisi Başkanı Mori Eisuke, ülkesinin Ukrayna’ya desteğini bildirmek amacıyla başkent Kiev’e gitmiş ve Ukrayna Parlamentosu’nda yaptığı konuşmada Rusya’nın işgalini uluslararası düzeni sarsan “barbarca bir eylem” olarak nitelendirmiştir.[i] Mori ayrıca Japonya’nın Ukrayna’nın egemenliği, toprak bütünlüğü ve bağımsızlığına verdiği desteği vurgulamıştır. Bu temaslar esnasında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Japonya Başbakanı Sanae Takaiçi’yi Kiev’e davet etmiştir.[ii] Bunun yanı sıra görüşmelerde Ukrayna’nın enerji altyapısının desteklenmesi, savunma alanındaki işbirliği ve ülkenin yeniden imarı gibi başlıklar ele alınmıştır. Mori’nin Kiev temasları, 2011 yılından bu yana Japonya’dan meclis başkanı düzeyinde Ukrayna’ya yapılan ilk ziyaret olarak kayda geçmiştir.
Mart 2023 tarihinde ise Japonya Başbakanı Fumio Kişida, Kiev’i ziyaret etmişti. Bundan kısa sonra ise Kişida’nın daveti üzerine Zelenski, Hiroşima’da düzenlenen G7 Liderler Zirvesi’ne katılmıştı. Hiroşima’da verilen temel mesajlardan biri, statükonun güç kullanılarak tek taraflı biçimde değiştirilmesinin kabul edilemeyeceği olmuştur. Bu yakın temasların üzerinden üç yıl geçmiş ve bu süre zarfında hem Japonya hem Ukrayna’nın jeopolitik çevresi çok fazla değişmiştir. Dolayısıyla söz konusu üç yıllık süreçte hem Avrupa hem Asya-Pasifik’teki değişen jeopolitiği incelemek, geleceğe dair öngörülerde bulunulmasını kolaylaştıracaktır.
Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısının ardından Avrupa ve daha geniş anlamda Batı dünyası, buna karşı koyabilecek politikalar üzerinde çalışmaya başlamış ve bu çabalar, 2023 yılında G7 dönem başkanlığını üstlenen Japonya etrafında yoğunlaşmıştır. Fumio Kişida döneminde Batı’yla savunma-güvenlik alanındaki işbirliğini arttıran Japonya, dış politika da son derece proaktif bir çizgi izlemiş, bu bağlamda hem Asya-Pasifik hem Orta Asya hem de Avrupa jeopolitiğinde öne çıkan bir aktör konumuna gelmiştir.
Japonya’nın Ukrayna politikasındaki belirleyici husus, Tokyo’nun son yıllarda güvenlik stratejisinde gerçekleştirdiği dönüşüm olmuştur. Tokyo yönetimi, Aralık 2022 tarihinde yeni Ulusal Güvenlik Stratejisi’ni kabul ederek güvenlik ortamındaki değişikliklere daha kapsamlı biçimde cevap vermeye başlamıştır. Bu kapsamda Japonya, yalnızca kendi yakın çevresindeki tehditlere odaklanan geleneksel güvenlik yaklaşımını revize ederek Avrupa’ya kadar uzanan daha geniş bir stratejik çerçeve belirlemiştir. Japonya da Ukrayna gibi Rusya’nın komşusudur ve son dönemde Tokyo ve Moskova arasında tartışmalı Kuril Adaları/Kuzey Toprakları üzerinden gerilim tırmanmaktadır. Ukrayna’daki savaş, Japonya’nın güvenlik stratejilerinin şekillenmesinde etkili olmuştur.
Tokyo’nun temel kaygısı, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı sergilediği bu eyleminin uluslararası sistem açısından kalıcı bir örnek oluşturmasıdır. Japonya Dışişleri Bakanlığı yetkilileri bu nedenle Ukrayna meselesini zaman zaman “Ukrayna bugün, Doğu Asya yarın olabilir” şeklindeki stratejik perspektifle açıklamaktadır.[iii] 2026 yılı itibarıyla Japonya’nın Ukrayna’ya yaklaşımında ekonomik ve yeniden imar boyutu da giderek daha fazla önem kazanmıştır. Tokyo, askeri desteğin yanı sıra enerji altyapısı, mayın temizleme, finansal destek ve yeniden yapılanma alanlarında aktif rol üstlenmektedir. Japonya hükümetine göre Ukrayna’ya yönelik toplam yardım yaklaşık 20 milyar dolar seviyesine ulaşmış ve özellikle enerji altyapısının savaş koşullarında ayakta tutulması öncelikli konulardan biri haline gelmiştir.[iv] Mori’nin Kiev ziyaretinde de Japonya’nın Ukrayna’ya desteğinin ve Rusya’ya yönelik yaptırımların sürdürüleceği açıklanmıştır.[v]
Başbakan Takaiçi’nin Ukrayna’ya davet edilmesi ise Avrupa ve Asya-Pasifik jeopolitiği açısından ayrıca önem taşımaktadır. 2026 yılının Haziran ayında G7 Evian Zirvesi’nde Zelenski ile aynı oturumda yer alan Takaiçi, Ukrayna’nın desteklenmesi ve güç kullanarak statükonun değiştirilmesine karşı çıkılması gerektiğini vurgulamıştır. Temmuz ve Ağustos aylarında da Japonya’nın Ukrayna’ya desteğinin ve Rusya’ya yönelik yaptırımların sürdürüleceği açıklanmıştır.[vi] Ukrayna açısından bakıldığında Japonya; yalnızca finansal ve insani yardım sağlayan bir ülke değil, G7 içerisindeki siyasi desteği, ekonomik kapasitesi ve Asya-Pasifik bağlantısı nedeniyle stratejik öneme sahip bir ortak haline gelmiştir. Mori’nin Kiev ziyareti ve Takaiçi’ye yöneltilen davet, bu karşılıklı stratejik yakınlaşmanın önümüzdeki dönemde daha da kurumsallaşabileceğine işaret etmektedir.
Japonya’ya göre; eğer kurallara dayalı uluslararası düzeni bozan Rusya gibi aktörler cezasız kalırsa, ilerleyen dönemde Asya-Pasifik’teki “diğer bazı aktörler” de kendisine karşı benzer hamlelerde bulunma cesareti bulabilir. Tokyo’nun Ukrayna’daki savaşta Batılı aktörlere olan desteğini yinelemesinin sebebi, yakın çevresinde sürekli büyüyen güvenlik sorunlarıdır. Uzun vadede söz konusu riskler karşısında Batı’dan destek bekleyen Japonya, buna mukabil olarak Kiev’e daha fazla destek vermektedir. Japonya’nın Rusya gibi nükleer bir gücü doğrudan karşısına alma noktasındaki cesaretinin temel dayanağı ise kuşkusuz ABD ile olan ikili güvenlik ittifakıdır. ABD’nin nükleer şemsiyesi ve bölgedeki askeri varlığı, Tokyo’ya Rusya’dan gelebilecek olası bir konvansiyonel ya da askeri misillemeyi caydırıcı bir kalkan olarak korumaktadır. Japonya, ABD’nin güvenlik-savunma desteği sebebiyle Rusya’nın kendisine saldırmayacağı düşüncesindedir. Fakat Japonya, eğer mevcut koşullarda Ukrayna’ya tam destek vermezse, yakın gelecekte Asya-Pasifik’te bir kriz çıktığında Batı’dan beklediği yardımı alamayabilir. Başka bir deyişle, uzun vadede Doğu Çin Denizi veya Tayvan Boğazı kaynaklı olası bir krizde Batılı müttefiklerinin ve NATO üyelerinin stratejik desteğine ihtiyaç duyacağını bilen Japonya, bu desteğin meşruiyet tabanını bugün Ukrayna’ya sağladığı yardımla inşa etmektedir.
[i] “Will Takaichi visit Kyiv? Zelensky’s invite puts Japan PM in diplomatic bind”, SCMP, https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3367750/will-takaichi-visit-kyiv-zelenskys-invite-puts-japan-pm-diplomatic-bind?module=top_story&pgtype=section, (Erişim Tarihi: 17.09.2026).
[ii] “Zelenskyy asks Takaichi to visit Kyiv: lower house speaker”, Japan Today, https://japantoday.com/category/politics/update3-zelenskyy-asks-japan-pm-takaichi-to-visit-kyiv-lower-house-speaker, (Erişim Tarihi: 17.09.2026).
[iii] “Japan-Ukraine Foreign Ministers’ Meeting”, MOFA Japan, https://www.mofa.go.jp/erp/seb/ua/pageite_000001_00008.html?utm, (Erişim Tarihi: 17.09.2026).
[iv] “Japan so far pledged financial assistance of about $20B to Ukraine, says top diplomat”, AA, https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/japan-so-far-pledged-financial-assistance-of-about-20b-to-ukraine-says-top-diplomat/3835025, (Erişim Tarihi: 17.09.2026).
[v] “Zelenskyy invites Japan PM Takaichi to visit Kyiv”, Caliber, https://caliber.az/en/post/zelenskyy-invites-japan-pm-takaichi-to-visit-kyiv, (Erişim Tarihi: 17.09.2026).
[vi] “G7 Evian Summit Session on “Building Peace and Security for Ukraine and Europe” (Summary)”, Japan Kantei, https://japan.kantei.go.jp/105/diplomatic/202606/16evian1.html?utm, (Erişim Tarihi: 17.09.2026).
